سوره نبأ — آیه 18

معانی کلمات:

• صُور: به معنای شیپور یا قرنی است که در آن دمیده میشود. در روایات آمده که این قرن مخصوصی است که اسرافیل (علیهالسلام) در آن میدمد.
• أَفْوَاجًا: جمع «فوج» به معنای گروهها و دستههای بزرگ است؛ یعنی جماعتهای متعدد و پیاپی.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه به یکی از حوادث هولناک روز قیامت اشاره دارد؛ روزی که در آن، فرشتهی مأمور (اسرافیل) در «صور» میدمد. این دمیدن، نفخهی دوم است که پس از نابودی جهان، برای زنده شدن مردگان صورت میگیرد. در این هنگام، همهی انسانها از قبرهای خود برمیخیزند و به سوی محل حاضر شدن در پیشگاه پروردگار روانه میشوند؛ اما نه به صورت پراکنده و بینظم، بلکه به صورت گروهها و دستههای مختلف. هر گروهی به دنبال پیشوا و امام خود حرکت میکند؛ گروهی با چهرههای نورانی و شادان، و گروهی با چهرههای تاریک و هراسان. این آمدن گروهی، نشانهی نظم و عدالت الهی در ساماندهی حسابرسى بندگان است؛ چنانکه هر امتی با امام خود محشور میشود تا گواهی بر اعمالشان باشد.

فواید و پیامهای آیه:

1. باور به معاد و روز رستاخیز: این آیه یادآور آن است که زندگی دنیا پایان نیست و پس از مرگ، روزی فرا میرسد که همهی انسانها برای حسابرسی به پیشگاه خداوند حاضر میشوند؛ پس باید برای آن روز آماده باشیم.
2. نظم و عدالت الهی: آمدن انسانها به صورت گروههای منظم، نشان میدهد که حسابرسى خداوند بینهایت دقیق و عادلانه است و هیچکس از قلم نمیافتد.
3. مسئولیت پیروی از رهبران: اینکه هر گروهی با امام خود میآید، هشدار میدهد که در انتخاب رهبران و پیشوایان خود دقت کنیم؛ چرا که در قیامت با همان کسانی محشور میشویم که از آنها پیروی کردهایم.
4. ایجاد انگیزه برای توبه و عمل صالح: با یادآوری این صحنهی هولناک، انسان به فکر جبران کوتاهیها و انجام اعمال نیک میافتد تا در آن روز جزء گروههای سعادتمند باشد، نه گروههای زیانکار.