Abəsə surəsi — Ayə 3

Sözün izahı:

• وَمَا يُدْرِيكَ — "Sənə nə bildirdi?", "Sən haradan biləsən?" mənasındadır. Yəni: ey Peyğəmbər, sən bu kor adamın qəlbindəki niyyəti haradan biləsən?
• لَعَلَّهُ — "bəlkə o", "ola bilsin ki o" mənasındadır; ümid və ehtimal bildirir.
• يَزَّكَّى — "təmizlənər", "paklanar", "günahlardan arınar" deməkdir. Əslində "təzəkkə" kökündəndir və təşdid ilə gələrək mübaliğə bildirir: yəni tam şəkildə təmizlənmək, saf və pak olmaq.

Ayənin təfsiri:

Bu ayə Peyğəmbərə (sallallahu aleyhi və səlləm) ünvanlanan bir sual və incə bir işarədir. Bir kor kişi — Abdullah ibn Ümmü Məktum — Peyğəmbərin yanına gəlib ondan öyrənmək, haqqı anlamaq istəmişdi. Lakin o anda Peyğəmbər böyük qureyş əyanlarından biri ilə söhbət edirdi və bu kor kişiyə diqqət yetirmədi. Uca Allah bu ayə ilə buyurur: Ey Peyğəmbər, sən haradan bilirsən, bəlkə də o kor kişi sənin sözlərini eşidib qəlbini günahlardan təmizləyəcək, nəfsini pak edəcək və Allah yanında daha yüksək bir məqama çatacaqdı?

Bu ayədə böyük bir dərs var: insan zahirə görə hökm verməməlidir. Kim bilir, bəlkə cəmiyyətin gözündən düşmüş, kasıb və zəif sayılan bir şəxs, Allah yanında ən qiymətli insan ola bilər. Onun qəlbi səmimidir, niyyəti təmizdir, öyrənməyə hərisdir — belə bir qəlb, bir söz eşitməklə nurla dolar, günahlardan arınar və Rəbbinə yaxınlaşar.

Bu ayə bizə həm də göstərir ki, insanların qəlbinə təsir edən yalnız zahiri görkəm deyil, səmimi niyyət və açıq qəlbi ilə haqqa yönəlməkdir. Kim haqqı axtarırsa, Allah ona yol göstərər. Kim ki, bir kiçik addım atıb öyrənmək istəyirsə, Allah onun qəlbini nurlandırar və onu Özünə yaxınlaşdırar. Elə buna görə də heç vaxt heç kimi kiçik görməyək — bəlkə də o, Allah yanında bizdən daha üstündür.

Gəlin bu ayədən ibrət götürək: hər kəsə qəlbi açıq, üzü gülər, sözü şirin yanaşaq. Bəlkə də bir kimsənin qəlbi bizim səmimi bir sözümüzlə təmizlənər, nur ilə dolar və o, Cənnətə doğru yol tapar. Bu isə ən böyük qazancdır.