Абаса сүресі — Аят 3

1. Сөздердің мағынасы:

• وَمَا يُدْرِيكَ (уа мә йудрика): «Саған не білдіреді?», «Сен қайдан білесің?» деген мағынада. Бұл құрылым адамға белгісіз нәрсенің мәнін ашуға, ойлануға шақырады.
• لَعَلَّهُ (лә'аллаһу): «Мүмкін ол», «бәлкім ол» деген мағынаны білдіреді.
• يَزَّكَّى (йаззакка): «Тазарады», «тазаланады», «күнәлардан арылады» деген мағынада. Бұл сөз «зәкә» түбірінен шыққан, яғни рухани тазалық пен жақсылыққа өсу.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала Пайғамбарымызға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) қарата айтады: «Сен қайдан білесің, мүмкін бұл соқыр адам сенен естіген уағызың арқылы күнәларынан тазарып, рухани жағынан таза болып, жақсылыққа өседі?» Бұл аятта Алла Тағала Пайғамбарға адамдардың ішкі жай-күйін, олардың ниеті мен рухани даму мүмкіндігін тек Алланың ғана білетінін еске салады. Кейде сыртқы келбеті мен әлеуметтік орны бойынша қарапайым көрінген адамның жүрегінде үлкен рухани мүмкіндік болуы мүмкін. Сондықтан адамдарды сыртқы белгілеріне қарап бағалауға асықпау керек, өйткені әркімнің жүрегі мен ниетін тек Жаратушы біледі. Бұл аят Пайғамбардың (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) соқыр адамға немқұрайлы қарағаны үшін ескерту ретінде түскен аяттардың жалғасы ретінде келеді. Яғни, кімнің рухани тазалыққа ұмтылып, жақсылыққа өсуге ниетті екенін білу тек Алланың құзырында.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Адамдарды сыртқы келбетіне қарап бағаламау: Кейде қарапайым, тіпті мүгедек немесе кедей адамның жүрегі бай, рухани деңгейі жоғары болуы мүмкін. Ислам әр адамның ішкі әлеміне құрметпен қарауды үйретеді.
• Рухани тазалыққа ұмтылудың маңыздылығы: Аяттағы «йаззакка» сөзі күнәлардан арылып, рухани тазаруға ұмтылудың қаншалықты құнды екенін көрсетеді. Бұл — әр мұсылманның өмірлік мақсаты.
• Ғылым мен уағыздың қадірі: Соқыр адамның Пайғамбардан (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) білім алуға деген құлшынысы — білімге деген шынайы құштарлықтың үлгісі. Ислам білім мен рухани өсуді әрдайым жоғары бағалайды.
• Алланың рақымы мен кеңшілігі: Алла Тағала әр адамның жүрегіндегі ниетті біледі және шынайы тәубе етіп, жақсылыққа ұмтылған пендесінің күнәларын кешіреді. Бұл — мұсылмандарды үміттендіретін үлкен жақсылық.
• Исламның қарапайымдылығы мен теңдігі: Исламда бай мен кедей, күшті мен әлсіз, көретін мен соқыр — бәрі Алланың алдында тең. Әркім өз ниеті мен амалына қарай бағаланады. Бұл — исламның әділдігі мен адамгершілік құндылықтарын көрсетеді.