Infitor surasi — Oyat 16

Kalimalarning ma'nolari:

• "Va mā hum" – ular (fajjorlar, ya'ni yomon ish qiluvchilar) emas.
• "Anhā" – undan (do'zaxdan yoki qiyomat kunidan).
• "Bi gho'ibīn" – g'oyib bo'luvchilar, uzoqlashuvchilar, qochib qutuluvchilar emas.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo fajjorlar – ya'ni Allohning haqlarini va bandalarning haqlarini kamaytirib, gunohlarga berilgan kimsalar haqida xabar bermoqda. Ular, albatta, jahannamda bo'ladilar va uning alangasi ularni qamrab oladi. Keyin esa Alloh taolo ularning ahvolini yanada og'irlashtirib, ular do'zax azobidan hech qachon g'oyib bo'lolmasliklarini, ya'ni undan qochib qutula olmasliklarini, na o'lim ularga najot keltirishini va na boshqa biror chiqish yo'li borligini bayon qilmoqda. Ular do'zaxda abadiy qoladilar, azobdan sira ajralmaydilar.

Ba'zi ulamolar "anha" (undan) so'zi bilan qiyomat kuni nazarda tutilgan, degan fikrni ham aytganlar. Unga ko'ra, ma'no shunday bo'ladi: fajjorlar qiyomat kunidan ham g'oyib bo'lolmaydilar, ya'ni ular, albatta, tiriltiriladilar va qiyomatning dahshatlarini o'z boshidan kechiradilar. Bu esa qiyomat kunining haq ekanligini va o'limdan keyin qayta tirilish borligini tasdiqlaydi.

Demak, oyatning asosiy ma'nosi shuki, gunohkorlar do'zax azobida abadiy qoladilar, undan qochishning hech qanday imkoni yo'q. Ular na o'lishlari mumkin, na azobdan qutulishlari mumkin. Bu ular uchun eng og'ir va eng dahshatli azobdir.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Har bir amalning hisobi bor. Bu oyat bizga shuni o'rgatadiki, bu dunyoda qilingan har bir yaxshi va yomon amalning natijasi oxiratda albatta ko'rinadi. Hech kim o'z qilmishidan qochib qutula olmaydi.
2. Allohning rahmati va adolati. Alloh taolo bandalariga nihoyatda rahmdildir. U bu dunyoda ularga tavba qilish, o'zini tuzatish imkoniyatini bergan. Ammo agar inson bu imkoniyatdan foydalanmasa va gunohda davom etsa, unda Allohning adolati taqozo etadiki, u o'z qilmishining jazosini tortsin.
3. Tavbaga shoshilish. Ushbu oyat insonni tavba qilishga, gunohlardan qaytishga undaydi. Chunki do'zax azobidan qochishning yagona yo'li – bu dunyoda Allohga tavba qilib, solih amallar qilishdir.
4. Qiyomatga ishonch. Bu oyat qiyomat kunining haqligini va unda barcha insonlar qayta tiriltirilishini tasdiqlaydi. Bu e'tiqod insonni mas'uliyatli bo'lishga, har bir ishini o'ylab qilishga undaydi.
5. Islomning rahm-shafqati. Islom dini insonlarni do'zaxdan qutqarish uchun kelgan. Alloh taolo o'z bandalarini ogohlantirib, ularni to'g'ri yo'lga boshlashni istaydi. Bu oyat ham aslida rahm-shafqatdan iborat bo'lib, insonlarni oxirat azobidan ogohlantirib, yaxshi amallar qilishga chorlaydi.