سوره غاشیه — آیه 21

معانی کلمات:

• فَذَكِّرْ: پس یادآوری کن، پند بده و موعظه کن.
• مُذَكِّرٌ: یادآورنده، پنددهنده و هشداردهنده.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، پس به آنان که از حق رویگردان شدهاند، پند و اندرز بده و آنان را از عذاب خدا بترسان و پیام پروردگارت را به آنان برسان. مأموریت تو تنها یادآوری و تذکر است؛ نه اجبار و اکراه آنان بر ایمان. وظیفهٔ تو هدایت و توفیق آنان نیست؛ چرا که هدایت و توفیق ایمان تنها به دست خداوند است و اوست که هر که را بخواهد هدایت میکند و هر که را بخواهد گمراه میسازد. پس بر اعراض و رویگردانی آنان غمگین مباش و اندوه به دل راه مده؛ زیرا تو تنها مأمور به ابلاغ و تذکری و حساب آنان با خداست.

فواید و پیامهای آیه:

• مأموریت پیامبران و مبلغان دین، یادآوری و تذکر است نه اجبار و زور؛ پس دین بر پایهٔ دعوت آگاهانه و پذیرش قلبی استوار است، نه اکراه و اجباری که با اصل آزادی انسان در تضاد باشد.
• این آیه مایهٔ آرامش و تسلیت برای مبلغان و داعیان به سوی خداست؛ آنان نباید از رویگردانی مردم ناامید شوند یا خود را مسئول هدایت آنان بدانند؛ چرا که وظیفهٔ آنان تنها رساندن پیام است و نتیجهٔ آن به دست خداوند است.
• نگرش اسلام به انسان، نگرشی کریمانه است؛ انسان موجودی آزاد و مختار است که با بصیرت و آگاهی راه خود را برمیگزیند و هیچکس حق ندارد او را به زور به پذیرش عقیدهای وادار کند.
• این آیه نشاندهندهٔ رحمت و مهربانی اسلام است که هدایت را نه با شمشیر و اجبار، بلکه با حکمت و موعظهٔ نیکو و تذکر و یادآوری دنبال میکند و این خود از زیباترین جلوههای جذابیت این دین کامل است.