سوره فجر — آیه 10

معانی کلمات:

• فِرْعَوْنَ: لقب پادشاهان مصر باستان، بهویژه فرعونِ زمان حضرت موسی (علیهالسلام).
• ذِي الْأَوْتَادِ: صاحب میخها و ستونها؛ اشاره به قدرت و استواری حکومت و سپاه، یا ابزار شکنجهای که فرعون برای عذاب مردم به کار میبرد.

تفسیر آیه:

خداوند در ادامه بیان سرگذشت اقوام سرکش، به داستان فرعون اشاره میکند و میفرماید: «و [نیز] با فرعونِ صاحب میخها و ستونها [چنین رفتار کرد]». منظور از «اوتاد» (جمع وَتَد به معنای میخ) چند احتمال است که مفسران بیان کردهاند: نخست، اشاره به سپاهیان و لشکریان عظیم فرعون است که مانند میخها، پایههای حکومت او را استوار و محکم نگه داشته بودند و قدرت او را تثبیت میکردند. دوم، اشاره به ابزار شکنجهای است که فرعون برای عذاب مردم به کار میبرد؛ او افراد را به میخهایی که در زمین کوبیده بود میبست و آنها را با انواع عذابها شکنجه میداد. سوم، اشاره به بناهای بلند و ستونهای عظیمی است که فرعون برای نمایش قدرت خود ساخته بود. در هر صورت، این تعبیر نشاندهنده عظمت ظاهری، قدرت نظامی و ظلم و ستم گسترده فرعون است؛ اما با این همه قدرت و امکانات، وقتی عذاب الهی فرا رسید، هیچیک از آن میخها و ستونها نتوانست او را یاری کند و خداوند او و لشکرش را به دریا انداخت و غرقشان کرد.

فواید و درسهای آیه:

• قدرتهای ظاهری و مادی، هر چقدر هم عظیم و باشکوه باشند، در برابر اراده و قدرت الهی هیچ ارزش و کارایی ندارند؛ پس انسان نباید به امکانات و قدرتش مغرور شود.
• ظلم و ستم به مردم، حتی اگر با ابزارهای پیشرفته و سپاه نیرومند همراه باشد، سرانجام به نابودی و هلاکت ظالم میانجامد.
• این آیه هشدار و تسلیتی برای مؤمنان است که اگر در برابر ظالمان ضعیف و ناتوان به نظر میرسند، بدانند که خداوند حامی آنان است و سرانجام ستمگران را نابود میکند.
• انسان عاقل باید از سرنوشت فرعون عبرت بگیرد و بداند که تکیه بر قدرت و ثروت، بدون ایمان و تقوا، نهتنها سودی ندارد، بلکه موجب عذاب و خواری در دنیا و آخرت میشود.