Yunus surasi — Oyat 35

Kalimalarning maʼnolari:

• Yahdi: hidoyat qiladi, toʻgʻri yoʻlga boshlaydi.
• La yahiddi: oʻzi hidoyat topmaydi, toʻgʻri yoʻlni topa olmaydi.
• Illā an yuhdā: faqat boshqasi yetaklab, koʻrsatib qoʻysagina yoʻl topadi.

Tafsir:

Ey Muhammad! Shu mushriklarga ayting: “Sizlar Allohga sherik qilib ibodat qilayotgan o‘sha butlaringiz orasida haqiqatga, to‘g‘ri yo‘lga hidoyat qiladigan kimsa bormi?” Albatta, ular “Yo‘q” deyishga majburdirlar. Chunki ularning butlari na o‘zi yo‘lni biladi, na boshqani yo‘lga sola oladi. Shunda ayting: “Haqiqatga faqat Allohning O‘zi hidoyat qiladi”. U yolg‘iz O‘zi bandalarini to‘g‘ri yo‘lga boshlaydi, ularni zulmatdan yorug‘likka chiqaradi.

Endi o‘ylab ko‘ringlar: haqiqatga hidoyat qiladigan Zot ergashishga haqliroqmi yoki o‘zi hech narsani bilmaydigan, hatto o‘z joyidan ham mustaqil siljiy olmaydigan, boshqalar ko‘tarib, olib bormaguncha hech qayoqqa bora olmaydigan butlarmi? Shu butlarga sig‘inish aqlning qayerida? Sizlarga nima bo‘ldi-yu, Alloh bilan Uning bandalari orasida tenglik qilib, butlarni Allohga sherik qilib olmoqdasizlar? Bu qanday hukm?! Aql-idrok bu hukmning butunlay noto‘g‘ri ekanligini ko‘rsatib turibdi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning yagona hidoyat beruvchi ekanligi – Uning ulug‘ligini va qudratini ko‘rsatadi. Bandalar Uning rahmatiga muhtojdirlar.
2. Aql-idrok to‘g‘ri ishlatilsa, insonni haqiqatga yetaklaydi. Alloh taolo insonlarni aql bilan fikr yuritishga, to‘g‘ri hukm chiqarishga chorlaydi.
3. Haqiqiy maʼbud – o‘zi mukammal bo‘lgan, boshqalarga foyda va zarar yetkaza oladigan Zot bo‘lishi kerak. O‘zi hech narsaga qodir bo‘lmagan narsalarga sig‘inish – eng katta nodonlikdir.
4. Bu oyat musulmonlarga daʼvat usulini o‘rgatadi: muhim masalalarda dalil va hujjat bilan, aqlga murojaat qilgan holda munozara qilish kerak.
5. Alloh taolo bandalariga O‘zining hidoyatini inʼom qilgani uchun shukr qilishlari va Ungagina ibodat qilishlari lozim.