سوره یونس — آیه 44

معانی کلمات:

• یظلم: ستم کردن، از حق خود تجاوز کردن و به دیگری زیان رساندن.
• شیئاً: هیچ چیز، به اندازهٔ ذرهای.

تفسیر آیه:

خداوند متعال از هرگونه ستم و بیعدالتی پاک و منزّه است. او هرگز به بندگان خود هیچ ظلمی نمیکند؛ نه بر گناهانشان میافزاید و نه از حسناتشان میکاهد. بلکه این خودِ انسانها هستند که با کفر، گناه، سرکشی در برابر فرمانهای الهی، و پیروی از هوای نفس، به خویشتن ستم میکنند. آنان با تعصّب بر باطل، لجاجت و عناد، خود را به ورطهٔ هلاکت و عذاب میافکنند. در حقیقت، هر کیفر و مجازاتی که در دنیا و آخرت به انسان میرسد، نتیجهٔ مستقیم اعمال خود اوست؛ زیرا خداوند در تمام افعال خود، هم تفضّلکننده است و هم عادل، و هرگز از روی ستم یا کینه با بندگان رفتار نمیکند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که خداوند را با صفت عدل و رحمت بشناسیم و بدانیم که هر بلا و گرفتاریای که به ما میرسد، ناشی از اعمال خود ماست، نه ظلم خداوند.
• انسان را به مسئولیتپذیری دعوت میکند؛ یعنی نباید تقصیرها را به گردن دیگران یا سرنوشت بیندازیم، بلکه باید در رفتار خود بازنگری کنیم.
• این آیه امیدواری و انگیزه برای توبه و اصلاح میدهد؛ چون اگر ظلم از جانب ماست، میتوانیم با بازگشت به راه حق، آن را جبران کنیم و از رحمت بیپایان الهی بهرهمند شویم.
• درک این حقیقت، انسان را به شکرگزاری وادار میکند؛ چرا که میبیند خداوند با وجود گناهان بسیار، باز هم درهای رحمت خود را نبسته و با عدل و فضل خود با بندگان رفتار میکند.