Hud surasi — Oyat 109

Kalimalarning ma'nolari:

• Mirya – shak, gumon.
• Muwaffūhum – ularga to'liq beramiz, yetkazamiz.
• Nasībahum – ularning ulushi, nasibasi (bu yerda azob-uqubat ulushi nazarda tutilgan).
• G'ayri manqūs – kamaytirilmagan, to'liq, nuqsonsiz.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, bu mushriklarning ibodat qilayotgan narsalari (butlar, sanamlar) batil ekanligiga hech qanday shubha qilma. Ularning bu qilmishlari hech qanday aqliy yoki shariy dalilga asoslanmagan. Ular faqat ota-bobolariga taqlid qilganlari uchun, xuddi o'zlaridan oldin o'tgan ajdodlari qanday qilib Allohdan o'zga narsalarga sig'inishgan bo'lsa, xuddi shunday yo'l tutmoqdalar. Ular bu ishda hech qanday haqiqatga ergashmayaptilar, balki sof taqlid va nodonlik ularni shu holatga olib kelgan.

Biz ularga va'da qilgan azob ulushini to'liq, kamaytirilmasdan, nuqsonsiz ravishda beramiz. Hech bir zarra kamaytirmaymiz, hech birini kechiktirmaymiz. Har birining qilmishiga yarasha jazosi to'liq yetkaziladi. Bu ogohlantirish faqat Payg'ambar alayhissalomga emas, balki butun ummatga qaratilgan bo'lib, mo'minlarga mushriklarning yo'lidan qat'iy yuz o'girish va ularning batil e'tiqodlariga ishonch hosil qilmaslik lozimligini uqtiradi.

Foydalar va ibratlar:

1. Musulmon kishi haqiqat ekaniga to'liq ishonch hosil qilishi kerak. Allohning dini va Rasulining da'vati haqida hech qachon shubha qilmaslik lozim, chunki bu din aqliy va naqliy dalillar bilan mustahkamlangan.
2. Taqlid (ko'r-ko'rona ergashish) insonni halokatga olib boradi. Ota-bobolarining yo'lidan faqat ular shu yo'lda bo'lgani uchun ergashish – nodonlik va zolimlikdir. Har bir inson o'z aqli va irodasi bilan haqiqatni izlashi, Allohning kitobiga va Rasulining sunnatiga yuzlanishi lozim.
3. Alloh taolo adolatli Zotdir. U hech kimga zulm qilmaydi, balki har kimning qilmishiga yarasha mukofot yoki jazo beradi. Bu haqiqat mo'min qalbini taskin bilan to'ldiradi va gunohkorlarni ogohlantiradi.
4. Islom dini insonni mustaqil fikrlashga, aql-idrokni ishlatishga, taqliddan voz kechib, dalil va hujjat asosida yashashga chorlaydi. Bu esa insonni jaholat zulmatidan chiqarib, ilm va ma'rifat nuriga olib chiqadi.
5. Payg'ambar alayhissalomga xitob qilingan bu oyat orqali butun ummatga ibrat borki, har qanday shubha va ikkilanishdan pok bo'lish, Allohning va'dasiga qat'iy ishonish – mo'minning eng go'zal xislatlaridandir.