Sure Hûd — Ayet 87

Kelime Anlamları:

• Salât (صلاتك): Burada namaz/dua anlamındadır; Şuayb aleyhisselamın çokça namaz kıldığına işarettir.
• Hilm (الحليم): Yumuşak huylu, akıllı, temkinli, kendini tutan demektir. Ancak burada alay yoluyla "akıllısın ama bu işi yapıyorsun" anlamında kullanılmıştır.
• Reşîd (الرشيد): Doğru yolu bulan, olgun akıllı, işlerinde isabet eden demektir. Burada da yine alaylı bir ifadeyle "sen akıllı ve doğru yoldasın, ama bu çağrın yanlış" demek istemişlerdir.

Tefsir:

Şuayb aleyhisselamın kavmi olan Medyen halkı, onun davetini duydukça şaşkınlıkları ve inatları daha da artıyordu. Peygamberleri onlara tevhidi, adaleti ve ölçüde-tartıda dürüstlüğü emrediyordu. Onlar ise bu çağrıyı ciddiye almak yerine alaycı bir dille karşılık verdiler. Dediler ki: "Ey Şuayb! Senin şu namazın mı, şu ibadetin mi sana bizim atalarımızın taptığı putları bırakmamızı emrediyor? Ya da mallarımız üzerinde dilediğimiz gibi tasarruf etmemizi mi yasaklıyor? Sen bizim aramızda akıllı, olgun ve doğru yolda bilinen bir adamsın. Bu söylediklerin sana yakışıyor mu?"

Onlar bu sözleriyle aslında iki büyük yanlışı birden savunuyorlardı: Birincisi, atalarının yolunu körü körüne taklit etmek; ikincisi ise mallarında diledikleri gibi hile yapmayı, eksik ölçüp tartmayı kendi hakları sanmak. Oysa Şuayb aleyhisselam onlara, Allah'ın koyduğu sınırlar içinde helal kazançla mallarını artırmalarını, ölçüde ve tartıda adaletli olmalarını emrediyordu. Onlar ise bu adalet çağrısını "mallarımıza karışma" diyerek reddediyorlardı.

"İnnake le ente'l-halîmü'r-reşîd" ifadesi ise tam bir alay ve istihzadır. Onlar bu sözleriyle "Sen akıllı ve olgun bir adamsın, bu çağrıyı bırak da eski haline dön" demek istiyorlardı. Oysa gerçek akıl ve olgunluk, Allah'ın emrine uymak ve O'nun dinine davet etmektir. Onların bu alaycı tavırları, imanlarındaki zayıflığı ve kalplerindeki hastalığı açıkça ortaya koyuyordu.

Bu ayet bize gösteriyor ki, hak davetçiler her zaman alay ve istihzayla karşılaşabilirler. Ancak müminler, Şuayb aleyhisselam gibi sabırlı ve kararlı olmalı, Allah'ın emrini tebliğ etmekten asla vazgeçmemelidir. Çünkü hakikat, alay edenlerin sayısıyla değil, Allah'ın rızasıyla ölçülür. Unutmayalım ki, ataların yolu ne kadar eski olursa olsun, batıl ise batıldır; hak ise ne kadar yeni görünse de haktır. Allah'ın elçileri, toplumlarının baskılarına ve alaylarına rağmen davalarından dönmemişler, sonunda Allah onları muzaffer kılmıştır. Bizler de hak bildiğimiz yolda yürümeli, alaycı sözlere aldırış etmeden Rabbimizin rızasını kazanmaya çalışmalıyız.