Йусуф сүресі — Аят 14

1. Сөздердің мағынасы:

• لَئِنْ — «егер» деген мағынадағы шарт құралы, бірақ мұнда антпен (уәллуаһи) байланысып, «Аллаһқа ант, егер...» дегенді білдіреді.
• أَكَلَهُ — «оны жеді» (мұнда «жұтып қойды, жойып жіберді» мағынасында).
• الذِّئْبُ — «қасқыр».
• عُصْبَةٌ — «топ, ұйымдасқан топ»; араб тілінде он шақты адамнан құралған күшті топты білдіреді.
• خَاسِرُونَ — «зиян шегушілер, ұтылғандар, әлсіз әрі қор болғандар».

1. Аяттың тәпсірі:

Жақып пайғамбардың ұлдары әкелеріне Юсуфты өздерімен бірге алып кетуге рұқсат сұраған кезде, әкесі оны қасқыр жеп қоюы мүмкіндігінен қорқатынын айтқан еді. Сонда олар әкелеріне: «Аллаһқа ант, егер біз ондай күшті, бір-бірімізге демеу болатын топ болып тұрып, Юсуфты қасқыр жеп кетсе, онда біз шынымен де зиян шегушілерміз, бізде ешқандай қайыр да, пайда да жоқ, біз әлсіз әрі қор болғандармыз» деді.

Олар бұл сөздерімен әкелерінің көңілін тыныштандыруға, өздерінің Юсуфты қорғай алатын күш-қуаты мен ынта-жігері бар екенін көрсетуге тырысты. Алайда бұл — сырт көзге ғана айтылған сендіру сөзі еді; олардың жүректерінде басқа ниет жатқан болатын. Аят осылайша адамның тілі мен жүрегінің арасындағы алшақтықты, сондай-ақ адам баласының өз күшіне артық сенуін көрсетеді.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Аллаһтың құдіреті бәрінен жоғары: Адамдар қанша күшті топ болса да, Аллаһтың қалауынсыз ештеңені қорғай алмайды. Бұл — пенденің әлсіздігін мойындауға шақыратын сабақ.
• Ант пен уәденің ауыртпалығы: Олар Аллаһтың атымен ант етіп, үлкен сөз айтты. Бұл — сөз бен істің сәйкес болуы керектігін, берген уәдені орындау қажеттігін еске салады.
• Ата-анаға деген құрмет: Юсуфтың ағалары әкелерінің көңілін табуға тырысты. Исламда ата-ананы сыйлау, олардың жүрегін жұбату — үлкен құндылық.
• Ниеттің тазалығы: Сыртқы сөз әдемі болғанымен, ниет бұзылса, амалдың құны қалмайды. Бұл — ішкі тазалықтың маңыздылығын үйретеді.
• Аллаһқа тәуекел ету: Адам өз күшіне ғана сенбей, барлық істе Аллаһқа сүйенуі керек. Өйткені шынайы қорғаушы — тек Аллаһ.