یوسف سۈرىسى — ئايەت 14

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• لَئِنْ: قەسەم بىلەن كېلىدىغان شەرت قۇرۇلمىسى، مەنىسى «ئەگەر... بولسا، ئاللاھ بىلەن قەسەمكى».
• أَكَلَهُ الذِّئْبُ: ئۇنى بۆرە يېسە.
• عُصْبَةٌ: كۈچلۈك جامائەت، توپ، بىرلىكتە ھەرىكەت قىلىدىغان گۇرۇپپا. بۇ يەردە يەئقۇبنىڭ ئوغۇللىرى ئۆزلىرىنىڭ كۆپ ۋە كۈچلۈك ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• خَاسِرُونَ: زىيان تارتقۇچىلار، يوقىتىشقا ئۇچرىغۇچىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

يۇسۇفنىڭ ئاكىلىرى ئاتىسى يەئقۇب ئەلەيھىسسالامغا جاۋاب بېرىپ: «ئاللاھ بىلەن قەسەمكى، ئەگەر بىز بىر توپ كىشى تۇرۇپ تۇرۇپ، يۇسۇفنى بۆرە يەپ كەتسە، ئۇنداقتا بىز ھەقىقەتەن زىيان تارتقۇچىلار، ئاجىز ۋە ئەقىلسىزلەر بولۇپ قالىمىز. بىزنىڭ ئەمەلىي كۈچىمىز ۋە سانىمىز يۇسۇفنى قوغداشقا يەتمىگەن بولسا، بىزدە ھېچقانداق ياخشىلىق يوق، بىزدىن ھېچقانداق پايدا كۈتۈشكە بولمايدۇ» دېدى.

ئۇلار بۇ سۆزلىرى بىلەن ئاتىسىنىڭ قەلبىنى تىنچلاندۇرۇشنى، يۇسۇفنى ئېلىپ چىقىشقا رۇخسەت ئېلىشنى مەقسەت قىلدى. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ كۆپلۈكى ۋە كۈچلۈكلۈكىنى ئوتتۇرىغا قويۇپ، يۇسۇفنى قوغداپ قالالايدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويدى. ئەمما ئۇلارنىڭ بۇ قەسىمى ۋە ۋەدىسى ئەمەلىيەتتە ساختىپەزلىككە ئاساسلانغان ئىدى، چۈنكى ئۇلار يۇسۇفنى قوغداشنى ئەمەس، بەلكى ئۇنىڭدىن قۇتۇلۇشنى پىلانلىغان ئىدى.

بۇ ئايەتتىن ئالىمىزكى، ئىنسان ئۆزىنىڭ كۈچ-قۇدرىتىگە، سانىنىڭ كۆپلۈكىگە ئىشىنىپ، ئاللاھنىڭ ئىرادىسىنى ئۇنتۇپ قالسا، ھەقىقىي زىيان تارتقۇچىلاردىن بولۇپ قالىدۇ. ھەقىقىي كۈچ ۋە ھەقىقىي غەلىبە پەقەت ئاللاھنىڭ ياردىمى بىلەنلا بولىدۇ. شۇڭا مۆمىن كىشى ھەر قانداق ئىشتا ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىشى، ئۆز كۈچىگە ئەمەس، بەلكى ئاللاھنىڭ قۇدرىتىگە تايانىشى كېرەك.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، بالا-قازالاردىن ساقلىنىش ئۈچۈن پەقەت ماددىي كۈچ ۋە سان-ساناق يېتەرلىك ئەمەس، بەلكى ئاللاھقا بولغان ئىخلاس ۋە تەقۋا ئەڭ مۇھىم شەرتتۇر. ئاللاھ تائالا مۆمىنلەرنى ھەر قانداق خەتەردىن ساقلاپ، ئۇلارنىڭ ئىشلىرىنى ئاسانلاشتۇرۇپ بېرىدۇ.