Yusuf surasi — Oyat 55

Kalimalarning ma'nolari:

• خَزَائِنِ – xazinalar, omborlar, boyliklar saqlanadigan joylar.
• الْأَرْضِ – bu yerda Misr yurti nazarda tutilgan.
• حَفِيظٌ – omonatni saqlaydigan, himoya qiladigan, ishonchli.
• عَلِيمٌ – bilimdon, ishning mohiyatini yaxshi biladigan, tadbirli.

Tafsir:

Yusuf alayhissalom podshohga murojaat qilib: "Meni shu yurtning (Misrning) xazinalari ustidan hokim qilgin", dedi. U bu so'zi bilan xazinani saqlash, mol-mulkni boshqarish va taqsimlash ishini o'z zimmasiga olishni iltimos qildi. Uning bu iltimosi shaxsiy manfaat yoki hokimiyatga bo'lgan muhabbat tufayli emas, balki xalqqa foyda yetkazish, adolatni o'rnatish va ocharchilik yillarida odamlarning ehtiyojini to'g'ri ta'minlash niyatida edi. U o'zini "hafiz" – ya'ni omonatni ishonchli saqlovchi va "alim" – ya'ni boshqaruv, taqsimlash va tadbir ishlarini biladigan kishi ekanini aytdi. Bu uning o'ziga bo'lgan ishonchi va mas'uliyatni his qilishi edi. U podshohdan bu vazifani so'rash orqali xalq manfaati uchun xizmat qilishni xohladi, zero u tushida ko'rgan narsasi asosida yetti yillik mo'l-ko'lchilik va undan keyingi yetti yillik qahatchilikni bilardi. Shu bois u xazinalarni boshqarishni o'z qo'liga olishni ma'qul ko'rdi, toki omborlarni to'g'ri boshqarib, og'ir kunlarda xalqni halokatdan saqlasin.

Foydalar va ibratlar:

1. Yaxshi niyat bilan, xalq manfaati uchun mas'uliyatli vazifani so'rash joizdir. Yusuf alayhissalom bu bilan o'zini ayblamadi, balki xizmat qilishni istadi.
2. O'z qobiliyati va bilimini tanitish, agar bu xalq manfaatiga xizmat qilsa, maqtovga sazovor ishdir. U "hafiz" va "alim" ekanini aytib, o'zini maqtamadi, balki vazifani ado etishga qodirligini bildirdi.
3. Boshqaruv va rahbarlik ishlarida ilm va omonatdorlik (ishonchlilik) eng muhim fazilatlardir. Har bir rahbar shu ikki xislatga ega bo'lishi kerak.
4. Inson o'z qobiliyatini xalq va jamiyat farovonligi yo'lida ishga solishi – oliyjanob amaldir. Bu dunyo manfaati uchun emas, balki Allohning roziligi va bandalarga xizmat uchun bo'lishi lozim.
5. Yusuf alayhissalomning bu ishi – o'zini xizmatga taklif qilish, agar niyat sof bo'lsa, islomda ma'qul ekaniga dalildir. U kambag'al va muhtojlarga yordam berish, adolatni tiklash uchun shunday qildi.