سوره رعد — آیه 8

معانی کلمات:

• تَغِیضُ: کم شدن، نقصان یافتن.
• تَزْدَادُ: زیاد شدن، افزون گشتن.
• بِمِقْدَارٍ: به اندازه‌ای معیّن و سنجیده.

تفسیر آیه:

خداوند متعال از تمام اسرار نهفته در رحم مادران آگاه است؛ او می‌داند که هر ماده‌ای چه چیزی را در دل خود حمل می‌کند، خواه جنین پسر باشد یا دختر، خواه کامل و سالم باشد یا ناقص، و خواه یک قلو باشد یا دوقلو و بیشتر. همچنین علم بی‌پایان او شامل حالات گوناگون رحم نیز می‌شود؛ از نقصان و کاستی آن که منجر به تولد زودرس یا سقط جنین می‌گردد، تا افزایش و فزونی آن که باعث دیرتر متولد شدن نوزاد یا رشد بیش از حد معمول او می‌شود. تمام این امور که برای بشر پوشیده و نامعلوم است، نزد پروردگار عالمیان کاملاً روشن و هویداست. افزون بر این، همه موجودات و پدیده‌های جهان هستی، اعم از کوچک و بزرگ، در علم ازلی او با اندازه‌ای دقیق و سنجیده ثبت شده‌اند؛ نه چیزی از آن کم می‌شود و نه به آن افزوده می‌گردد، و هیچ رویدادی خارج از تقدیر و حکمت الهی رخ نمی‌دهد.

فواید و پیام‌های آیه:

• این آیه عظمت علم الهی را به تصویر می‌کشد؛ علمی که به تمام جزئیات آفرینش، حتی نهان‌ترین اسرار رحم مادران احاطه دارد. این شناخت، ایمان انسان را عمیق‌تر کرده و او را به توکل بر پروردگاری فرا می‌خواند که از همه چیز آگاه است.
• آگاهی از اینکه همه چیز در نزد خداوند با اندازه و میزان معیّن است، آرامش خاطری عظیم به مؤمن می‌بخشد؛ زیرا او را مطمئن می‌سازد که هیچ اتفاقی در جهان بدون حکمت و تدبیر الهی رخ نمی‌دهد و هر آنچه مقدر شده، خیر و صلاح بنده در آن نهفته است.
• این آیه انسان را به تواضع در برابر علم بی‌نهایت الهی دعوت می‌کند؛ چرا که دانش بشر در برابر اسرار آفرینش، همچون قطره‌ای در برابر اقیانوسی بیکران است. این نگرش، روحیه فروتنی و خضوع در برابر پروردگار را در دل مؤمن زنده می‌کند.
• یادآوری نظم دقیق و حساب‌شده جهان هستی، انسان را به شکرگزاری در برابر نعمت‌های بی‌شمار الهی وا می‌دارد و او را به تأمل در شگفتی‌های آفرینش دعوت می‌کند تا از این رهگذر، محبت و عشق به خالق مهربان در دلش افزون گردد.