سوره ابراهیم — آیه 42

معانی کلمات:

• تَحْسَبَنَّ: گمان مبر، تصور مکن.
• غَافِلًا: بیخبر، غافل.
• یُؤَخِّرُهُمْ: آنان را به تأخیر میاندازد، عذابشان را به عقب میاندازد.
• تَشْخَصُ فِيهِ الْأَبْصَارُ: چشمها در آن روز خیره میشوند و از شدت هول و وحشت، پلک بر هم نمیشود و چشمها از حدقه بیرون میزند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! هرگز گمان مبر که خداوند از آنچه ستمکاران انجام میدهند بیخبر است. نه، او کاملاً آگاه است و هیچ چیز از کردار آنان بر او پوشیده نیست؛ نه تکذیب آنان نسبت به تو و پیامبران پیشین، نه آزار و اذیت مؤمنان و نه هیچ گناه و معصیت دیگری. اما چرا خداوند آنان را به عذاب فوری گرفتار نمیکند؟ زیرا او حکیم است و برای هر چیزی زمانی معین دارد. تأخیر در عذاب آنان نه از روی غفلت است و نه از سرِ ناتوانی، بلکه صرفاً به این دلیل است که آنان را برای روزی نگه داشته است که بسیار سخت و هولناک است؛ روزی که چشمها از شدت وحشت خیره میمانند و پلک بر هم نمیشود، و دلها از ترس لبالب میگردد. این تأخیر، مهلتی است برای آنان تا شاید توبه کنند، اما اگر بر ظلم خود اصرار ورزند، عذابی سخت و غیرقابل تحمل در انتظارشان است.

فواید و درسهای آیه:

1. عدالت و علم الهی: این آیه به ما اطمینان میدهد که خداوند هرگز ظلم را نادیده نمیگیرد و از تمام اعمال بندگان آگاه است. هیچ ستمی در این جهان بیپاسخ نمیماند، حتی اگر پاسخ آن به تأخیر بیفتد.
2. صبر و امید برای مظلومان: اگر در این دنیا دیدی که ظالمان موفقاند و ستمگران در امانند، ناامید مباش. این تأخیر، نشانه فراموشی نیست؛ بلکه مقدمهای برای مجازاتی است که در روز قیامت، هیچ راه فراری از آن نیست.
3. هشدار به ظالمان: این آیه برای کسانی که مرتکب ظلم میشوند، هشداری جدی است که مبادا از مهلت الهی فریب بخورند. فرصتی که خداوند به آنان میدهد، برای توبه و بازگشت است، نه برای ادامه ستم.
4. عظمت روز قیامت: توصیف روزی که چشمها خیره میشود و پلکها بر هم نمیشود، ما را به یاد عظمت و هولناکی روز حساب میاندازد. این یادآوری، انگیزهای است برای پرهیز از گناه و تلاش برای انجام اعمال نیک.
5. تسلیت برای پیامبر و مؤمنان: این آیه دل پیامبر و پیروانش را آرام میکند که در برابر آزار و تکذیب ظالمان، صبور باشند و بدانند که خداوند حامی و پشتیبان آنان است و وعده او حق است.