سوره حجر — آیه 34

معانی کلمات:

• رَجیم: به معنای رانده‌شده، مطرود و دورافتاده از رحمت است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه ابلیس از سجده بر آدم سرپیچی کرد و تکبّر ورزید، به او فرمود: «پس از این [مقام و جایگاهت] بیرون شو، زیرا تو رانده‌شده‌ای.» این خروج به معنای اخراج از بهشت و دوری از جایگاه قرب و رحمت الهی است. ابلیس به دلیل نافرمانی و تکبّرش، از تمام خیرات و برکات الهی محروم شد و لعنت و دوری از رحمت خداوند تا روز قیامت بر او مقرر گردید. این فرمان، نشان‌دهنده شدت غضب الهی بر کسی است که در برابر امر پروردگار گردنکشی کند و خود را برتر از فرمان خدا بداند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. عاقبت تکبّر و نافرمانی: این آیه به ما می‌آموزد که تکبّر و سرپیچی از فرمان خداوند، انسان را از رحمت الهی دور می‌کند و باعث سقوط و ذلت می‌شود. ابلیس با همه عباداتش، به دلیل یک لحظه تکبّر، از درگاه الهی رانده شد.
2. اهمیت اطاعت از خداوند: بندگی و اطاعت از فرمان‌های الهی، کلید سعادت و نزدیکی به خداست. همان‌گونه که اطاعت فرشتگان از فرمان خدا، موجب تقرّب آنان شد، نافرمانی ابلیس نیز موجب طرد او گردید.
3. رحمت الهی مخصوص بندگان مطیع است: خداوند رحمان و رحیم است، اما رحمت او شامل کسانی می‌شود که در مسیر بندگی و اطاعت گام بردارند. کسانی که از این مسیر منحرف شوند، از رحمت الهی محروم خواهند ماند.
4. هشدار به انسان: این داستان برای ما هشدار است که مبادا به علم، عبادت یا مقام خود مغرور شویم و در برابر فرمان خداوند گردنکشی کنیم. انسان باید همیشه فروتن و مطیع اوامر الهی باشد تا از رحمت خداوند بهره‌مند گردد.