Hijr surasi — Oyat 4

Kalimalarning ma'nolari:

• Qaryah – shahar, qishloq yoki aholi manzilgohi.
• Kitobun ma'lum – belgilangan, taqdir qilingan muddat va ajral.

Tafsir:

Ey Rasul! Bu mushriklar o'jarlik va takabburlik bilan sendan azobni ildamroq kelishini so'raydilar. Ular o'zlaridan oldin o'tgan xalqlarning taqdiri haqida o'ylab ko'rmaydilar. Holbuki, Biz hech qachon biror shahar yoki qishloq aholisini halok qilmaganmiz, magar ular uchun Allohning ilmida aniq belgilangan, yozilgan muddat bo'lgan bo'lsa. O'sha muddat kelgach, ularni halok qilamiz; undan oldin emas, undan keyin ham emas. Xuddi shuningdek, o'tgan ummatlar ham o'z ajallariga yetgach halok bo'lganlar. Bu esa Allohning adolati va hikmatini ko'rsatadi – U hech kimni zulm bilan erta jazolamaydi, balki har narsa uchun o'z vaqtini belgilab qo'ygan.

Foydalar:

• Alloh taolo har bir xalq va har bir inson uchun aniq muddat belgilab qo'ygan. Bu haqiqat musulmon kishining qalbida sabr va tavakkalni mustahkamlaydi, chunki u biladiki, hamma narsa Allohning izmida va hikmati ila sodir bo'ladi.
• Azobning kechikishi Allohning rahmati va muhlatidir – bu gunohkor bandalarga tavba qilish, o'zini tuzatish imkonini beradi. Shu bois mo'min kishi bu muhlatdan foydalanib, Allohga qaytishga shoshilishi kerak.
• Ushbu oyatda adolat va hikmatning go'zal namunasi namoyon bo'ladi: Alloh hech kimni asossiz yoki erta jazolamaydi. Bu esa insonni Allohning mukammal boshqaruviga ishonch va taslim bo'lishga yetaklaydi.
• Tarixiy saboqlardan ibrat olish – o'tgan xalqlarning halokati behuda emas, balki ibrat va ogohlantirishdir. Musulmon kishi bu voqealardan saboq olib, to'g'ri yo'ldan og'ishmaslikka harakat qiladi.