سوره حجر — آیه 49

معانی کلمات:

• نَبِّئْ: خبر بده، آگاه کن.
• عِبَادِی: بندگان من (مؤمنان).
• الْغَفُورُ: بسیار آمرزنده، که گناهان بندگان توبه‌کار را می‌بخشد.
• الرَّحِیمُ: بسیار مهربان، که رحمت و محبتش شامل حال بندگان مؤمن می‌شود.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به بندگان من خبر بده که من همانا آمرزنده‌ی مهربان هستم. یعنی به آنان بگو که درِ توبه و بازگشت به سوی من همیشه باز است؛ هر کس از گناهانش پشیمان شود و به درگاه من برگردد، گناهانش را می‌بخشم و رحمت و مهربانی‌ام را شامل حال او می‌کنم. این پیام، مژده‌ای است برای مؤمنانی که ممکن است از گناهان خود شرمنده و ناامید شده باشند؛ به آنان اطمینان می‌دهم که آمرزش من بی‌نهایت است و رحمتم بر خشمم پیشی گرفته است. اما در ادامه‌ی آیه (در آیات بعد) نیز اشاره می‌شود که عذاب من برای کسانی که توبه نمی‌کنند و بر گناه اصرار می‌ورزند، عذابی دردناک و سخت است؛ پس بندگان باید میان رحمت و عذاب من در نوسان باشند و از رحمتم ناامید نشوند و از عذابم ایمن نمانند.

فواید و پیام‌های آیه:

1. امیدواری به رحمت الهی: این آیه به مؤمنان می‌آموزد که هیچ‌گاه از رحمت خدا ناامید نشوند، حتی اگر گناهانشان بسیار باشد؛ زیرا خداوند خود را «غفور» و «رحیم» معرفی کرده و وعده‌ی آمرزش داده است.
2. تشویق به توبه: خبر دادن از آمرزش الهی، بندگان را ترغیب می‌کند که به سوی توبه بشتابند و از گناهان خود دست بکشند، زیرا می‌دانند که خداوند پذیرای آنان است.
3. شناخت صفات خداوند: این آیه ما را با دو صفت مهم خداوند آشنا می‌کند: آمرزندگی و مهربانی. شناخت این صفات، محبت خدا را در دل‌ها زنده می‌کند و رابطه‌ی بنده با پروردگارش را سرشار از عشق و امید می‌سازد.
4. دعوت به تبلیغ دین: خداوند به پیامبرش دستور می‌دهد که این پیام امیدبخش را به بندگان برساند؛ این نشان می‌دهد که تبلیغ دین باید همراه با مژده‌های رحمت باشد، نه فقط ترساندن از عذاب.
5. تعادل میان خوف و رجا: هرچند آیه بر رحمت تأکید دارد، اما در آیات بعدی به عذاب نیز اشاره می‌شود؛ این تعادل به مؤمن می‌آموزد که هم از رحمت خدا امیدوار باشد و هم از عذاب او بترسد و در مسیر بندگی با خوف و رجا حرکت کند.