حجر سۈرىسى — ئايەت 80

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• ئەسھابۇل ھىجر (أَصْحَابُ الْحِجْرِ): «ھىجر» دېگەن جاي ئىسمى بولۇپ، ھىجاز بىلەن شام ئارىسىدىكى بىر ۋادى. بۇ يەردە ياشىغان قەۋم «سەمۇد» قەۋمىدۇر.
• مۇرسەلىن (الْمُرْسَلِينَ): ئاللاھ تەرىپىدىن ئەلچى قىلىپ ئەۋەتىلگەن پەيغەمبەرلەر.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تەئالا بۇ ئايەتتە بىزگە ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئەھۋالىدىن ئىبرەت ئېلىشنى ئەسكەرتىدۇ. ھىجر ۋادىسىدا ياشىغان سەمۇد قەۋمىگە ئاللاھ تەئالا ئۆز ئىچىدىن سالىھ ئەلەيھىسسالامنى پەيغەمبەر قىلىپ ئەۋەتتى. ئۇلار سالىھ ئەلەيھىسسالامنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلماي، ئۇنى يالغانچىغا چىقاردى ۋە ئىنكار قىلدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار پەقەت بىر پەيغەمبەرنىلا ئىنكار قىلغان بولسىمۇ، ئەمەلىيەتتە بارلىق پەيغەمبەرلەرنى ئىنكار قىلغان ھېسابلىنىدۇ. چۈنكى بارلىق پەيغەمبەرلەر ئەسلىدە بىر ئېتىقاد، بىر دىن — يەنى ئاللاھنى بىرلەپ تونۇش ۋە ئۇنىڭغا ئىتائەت قىلىش دىنىنى تەشۋىق قىلغان. بىر پەيغەمبەرنى يالغانچىغا چىقارغان كىشى، ئەمەلىيەتتە بارلىق پەيغەمبەرلەرنىڭ دەۋىتىنى رەت قىلغان بولىدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھنىڭ ئەلچىلىرىنى ئىنكار قىلىش ۋە ئۇلارغا قارشى تۇرۇش ھەرگىز ياخشى ئاقىۋەت ئېلىپ كەلمەيدۇ. سەمۇد قەۋمى ئۆزلىرىنىڭ تەكەببۇرلۇقى ۋە ھەقنى رەت قىلىشى سەۋەبىدىن ھالاكەتكە ئۇچرىدى. بۇ ۋەقە بىز ئۈچۈن چوڭ ئىبرەتتۇر. ئاللاھ تەئالا ھەر دەۋردە ئىنسانلارغا ئۆز رەھمىتىدىن پەيغەمبەرلەرنى ئەۋەتىپ، ھەق يولىنى كۆرسىتىپ كەلدى. بىز مۇسۇلمان بولۇش سۈپىتىمىز بىلەن پەيغەمبەرلەرنىڭ ھەممىسىگە ئىمان كەلتۈرۈشىمىز، ئۇلارنىڭ دەۋىتىنى قوبۇل قىلىشىمىز ۋە ئۇلارنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇشىمىز كېرەك. قۇرئان كەرىم بىزگە ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئەھۋالىنى بايان قىلىپ، ئۇلارنىڭ خاتالىقلىرىدىن ئىبرەت ئېلىشنى ۋە ھەق يولىدا چىڭ تۇرۇشنى تەلەپ قىلىدۇ. ئاللاھ تەئالا بىزنى ھەقنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغان، پەيغەمبەرلەرنىڭ يولىنى داۋاملاشتۇرىدىغان ساھابىلەردىن قىلسۇن.