سوره نحل — آيت 123

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ: پوءِ اسان وحي موڪلي تنهنجي ڏانهن (اي محمدﷺ).
• مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ: ابراهيم عليه السلام جي دين ۽ طريقي کي.
• حَنِيفًا: هڪ الله ڏانهن مڙندڙ، سڀني باطل دينن کان پاسو ڪندڙ.
• وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ: ۽ هو مشرڪن مان نه هو.

2) تفسير:

پوءِ اي رسولﷺ، اسان تنهنجي ڏانهن وحي نازل ڪئي ته تون ابراهيم عليه السلام جي دين جي پيروي ڪر، جيڪو خالص توحيد وارو دين هو. ابراهيم عليه السلام هڪ اهڙو ماڻهو هو جيڪو هر باطل عقيدي ۽ هر غلط رستي کان مڙي، صرف هڪ الله ڏانهن رجوع ڪندڙ هو. هن جو دين توحيد، شرڪ کان بيزاري، الله ڏانهن دعوت ۽ الله جي شريعت تي عمل ڪرڻ تي ٻڌل هو. تنهنڪري تون به انهيءَ خالص دين يعني اسلام جي پيروي ڪر ۽ ان تي ثابت قدم رهه، ان کان ڪڏهن به نه هٽجانءِ. ابراهيم عليه السلام ڪڏهن به مشرڪن مان نه هو، جيئن مشرڪن جو دعويٰ آهي، بلڪه هو مڪمل طور تي هڪ الله جو موحد ۽ فرمانبردار هو. هو موحدن جو امام ۽ پيشوا هو.

3) استنباط ۽ فائدا:

• توحيد جي پيرويءَ جي دعوت: هيءَ آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته اسان سڀني کي خالص توحيد واري دين جي پيروي ڪرڻ گهرجي، جيڪو ابراهيم عليه السلام جو دين هو ۽ جيڪو اسلام جي صورت ۾ اسان تائين پهتو آهي.
• شرڪ کان بيزاري: ابراهيم عليه السلام جي سيرت مان سبق حاصل ڪرڻ گهرجي ته شرڪ کان مڪمل بيزاري ۽ الله سان خالص محبت ۽ عبادت ئي سچو دين آهي.
• ثابت قدمي: اسان کي اسلام تي ثابت قدم رهڻ گهرجي ۽ ڪنهن به مشڪلات يا فريب ۾ اچي ان کان نه هٽڻ گهرجي.
• اسلام جي آساني ۽ صداقت: هيءَ آيت ڏيکاريندي آهي ته اسلام هڪ پراڻو، سچو ۽ فطري دين آهي، جيڪو انبياءِ ڪرام جي تعليمات جو تسلسل آهي. ان ۾ ڪا به ڳالهه مشڪل يا غير فطري ناهي.
• محبت ۽ رغبت: ابراهيم عليه السلام جهڙي عظيم انسان جي دين جي پيروي ڪرڻ اسان لاءِ اعزاز ۽ فخر جي ڳالهه آهي. هيءَ آيت اسان کي اسلام سان محبت ۽ ان تي عمل ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿي.