سوره نحل — آیه 17

معانی کلمات:

• یَخلُقُ: میآفریند، خلق میکند.
• لَا یَخلُقُ: نمیآفریند، هیچ آفرینشی ندارد.
• تَذَکَّرُونَ: پند میگیرید، متذکر میشوید و عقل خود را به کار میگیرید.

تفسیر آیه:

آیا کسی که همهی این مخلوقات عظیم را آفریده است — آسمانها، زمین، کوهها، دریاها، انسان و همهی موجودات — مانند کسی است که هیچ چیزی نمیآفریند و قدرت آفرینش ندارد؟ هرگز! این دو هرگز برابر نیستند. خداوندی که جهان هستی را با این نظم شگفتانگیز خلق کرده، شایستهی عبادت و پرستش است، نه بتهایی که نه چیزی میآفرینند و نه حتی توانایی دفع ضرری از خود دارند. آیا عقلتان را به کار نمیگیرید و نمیاندیشید که چگونه موجودی که خود مخلوق است و هیچ خلاقیتی ندارد، همتای خالق هستی قرار میگیرد؟ این مقایسهی نادرست و شرکآمیز، ناشی از عدم تفکر و غفلت از عظمت خداوند است. اگر انسانها کمی بیندیشند، درخواهند یافت که تنها خالقِ قادرِ متعال، شایستهی پرستش است و هیچ شریکی برای او وجود ندارد.

فواید و پیامهای آیه:

1. توحید و یکتاپرستی: این آیه به زیباترین شکل، اصل توحید را به تصویر میکشد و به انسان میآموزد که تنها خداوندِ خالق، شایستهی عبادت است و هرگونه شرک، ناشی از بیتفکری و جهل است.
2. تفکر و تعقل: قرآن کریم پیوسته انسان را به تفکر و اندیشه دعوت میکند؛ زیرا تفکر در آفرینش، انسان را به شناخت خالق و عبادت او رهنمون میشود.
3. شناخت عظمت خداوند: با تأمل در مخلوقات، عظمت و قدرت بیپایان خداوند آشکار میشود و این شناخت، محبت و خشیت الهی را در دل انسان زنده میکند.
4. بطلان شرک: این آیه نشان میدهد که شرک و بتپرستی، نه تنها منطقی و عقلانی نیست، بلکه ناشی از غفلت و عدم استفاده از نعمت عقل است که خداوند به انسان عطا کرده است.
5. دعوت به ایمان: قرآن با این استدلال روشن و قانعکننده، انسان را به ایمان و تسلیم در برابر خالق یکتا دعوت میکند و راه سعادت را به او نشان میدهد.