سوره اسراء — آیه 100

معانی واژگان:

• خَزَائِنَ: گنجینه‌ها، مخزن‌های بی‌پایان.
• خَشْیَةَ الإِنفَاقِ: ترس از تهیدستی و فقر در اثر بخشش.
• قَتُورًا: بسیار بخیل، تنگ‌نظر و خوددار از انفاق.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! به این مشرکان که گمان می‌کنند رزق و روزی تنها به دست آنان است، بگو: اگر شما مالک گنجینه‌های رحمت پروردگار من بودید — همان گنجینه‌هایی که هرگز پایان نمی‌پذیرد و تمام نمی‌شود — باز هم از ترس اینکه مبادا با بخشش، تهیدست شوید و نیازمند گردید، از انفاق خودداری می‌کردید و بخل می‌ورزیدید. این سرشت انسان است که نسبت به آنچه در دست دارد بخیل و تنگ‌نظر است، مگر کسی که خداوند او را با ایمان و یقین به وعده‌های الهی حفظ کرده باشد و بداند که رزق و روزی تنها به دست خداست و بخشش در راه او نه تنها چیزی را کم نمی‌کند، بلکه برکت می‌آورد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. این آیه نشان می‌دهد که بخل و تنگ‌نظری ریشه در عدم اعتماد به خداوند و ترس از فقر دارد؛ اما مؤمن واقعی می‌داند که خداوند روزی‌دهنده است و هرگز از انفاق در راه او چیزی کم نمی‌شود.
2. انسان به خودی خود ضعیف و بخیل است و تنها با ایمان و توکل بر خدا می‌تواند بر این ضعف غلبه کند و دست به بخشش و احسان بگشاید.
3. این آیه ما را به سخاوت و انفاق دعوت می‌کند و می‌آموزد که گنجینه‌های رحمت الهی بی‌پایان است؛ پس چرا از بخشش بترسیم؟ هرچه در راه خدا بدهیم، او بیشتر به ما عطا می‌کند.
4. اگر انسان به جای تکیه بر دارایی محدود خود، به فضل بی‌پایان خداوند تکیه کند، آرامش و امنیت خاطر می‌یابد و از بخل و ترس رهایی می‌یابد.