سوره اسراء — آيت 18

1) لفظن جي معنيٰ:

• الْعَاجِلَةَ: دنيا، عارضي ۽ جلدي گذرندڙ زندگي.
• عَجَّلْنَا: اسان جلدي ڏنو.
• نَشَاءُ: اسان گھرو ٿا / اسان جو ارادو آھي.
• لِمَن نُّرِيدُ: جنھن لاءِ اسان ارادو ڪريون.
• يَصْلَاهَا: ان ۾ داخل ٿيندو، ان جي گرمي ۽ عذاب برداشت ڪندو.
• مَذْمُومًا: ملامت ڪيل، بدنام.
• مَّدْحُورًا: ڌڪيل، الله جي رحمت کان پري ڪيل.

2) تفسير:

جيڪو شخص رڳو دنيا جي عارضي زندگي کي مقصد بڻائي ٿو، ان جو سارو ڌيان دنيا ۽ ان جي مفادن تي ئي مرڪوز هجي ٿو، آخرت تي ايمان نه رکي ۽ آخرت لاءِ ڪو عمل نه ڪري، ته اسان ان کي دنيا ۾ ئي جيڪو اسان گھريون ٿا ۽ جنھن لاءِ اسان جو ارادو ٿئي ٿو، سو جلدي ڏئي ڏيون ٿا. ياد رهي ته اهو سڀ ڪجهه اسان جي مشيئت ۽ ارادي سان ٿئي ٿو، نه ته ان جي خواهش ۽ تمنا موجب. هر شخص کي اهو سڀ ڪجهه نٿو ملي جيڪو هو تمنا ڪري ٿو، ۽ نه ئي هر ڪو پنھنجي سڀني خواهشن تائين پهچي ٿو. پوءِ آخرت ۾ اسان ان لاءِ جهنم تيار ڪيون ٿا، جنهن ۾ هو داخل ٿيندو، ان جي سخت گرمي ۽ عذاب کي برداشت ڪندو، ان حالت ۾ جو هو ملامت ڪيل ۽ بدنام هوندو، الله جي رحمت کان ڌڪيل ۽ پري ڪيل هوندو. اهو سڀ ان ڪري جو هن دنيا کي آخرت تي ترجيح ڏني ۽ آخرت کان انڪار ڪيو.

3) فائدا ۽ نصيحتون:

• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته زندگي جو مقصد رڳو دنيا جي عارضي سک ۽ سولائي نه هجڻ گهرجي، پر آخرت جي دائمي زندگي لاءِ به ڪوشش ڪرڻ گهرجي.
• الله تعاليٰ جو ارادو ۽ مشيئت هر شيءِ تي غالب آهي. انسان جيڪو به چاهي ٿو، اهو سڀ کيس نٿو ملي، پر الله جيڪو فيصلو ڪري ٿو، اهو ئي ٿئي ٿو. ان ڪري اسان کي الله تي ڀروسو رکڻ گهرجي ۽ ان جي رضا تي راضي رهڻ گهرجي.
• دنيا جي محبت ۽ آخرت کان غفلت انسان کي تباهي ۽ ذلت ڏانهن وٺي وڃي ٿي. پر جيڪو آخرت کي ترجيح ڏئي ٿو ۽ دنيا کي آخرت جي لاءِ وسيلو بڻائي ٿو، اهو ڪامياب ۽ سعادت مند ٿئي ٿو.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان پنهنجي زندگي جو مقصد آخرت کي بڻايون، نيڪ عمل ڪيون ۽ الله جي رحمت ۽ جنت جي طلب ۾ رهون. ان سان اسان دنيا ۾ به سڪون ۽ اطمينان حاصل ڪري سگهون ٿا ۽ آخرت ۾ به ڪاميابي ۽ نجات ماڻي سگهون ٿا.
• قرآن مجيد اسان کي زندگي جي حقيقي رستو ڏيکاري ٿو ۽ اسان کي دنيا جي فريب ۽ آخرت جي غفلت کان بچڻ جي تلقين ڪري ٿو. ان ڪري اسان کي گهرجي ته قرآن کي پڙهيون، ان تي غور ڪيون ۽ ان جي هدايتن تي عمل ڪيون، ته جيئن اسان دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿيون.