Аль-Исра сүрөсү — Аят 21

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• انظُرْ (кара/ойлон): Бул жерде "ой жүгүрт, байка, терең ойлон" деген мааниде.
• فَضَّلْنَا (артык кылдык): Бир нерсени экинчисинен жогору коюу, артыкчылык берүү.
• دَرَجَاتٍ (даражалар): Даража, тепкич, деңгээл дегенди билдирет. Бул жерде Аллахтын жакындыгынын жана сыйлыгынын деңгээлдери.
• تَفْضِيلًا (артыкчылык берүү): Жогорулатуу, артык кылуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Оо, пайгамбар, айланаңа көз чаптырып, Аллах адамдардын арасында дүйнө жашоосунда ырыскы, байлык, даража жана иш-аракет жагынан кандай айырмачылыктарды жаратканын байка. Кээ бирөөлөр бай, кээ бирөөлөр жакыр; кээ бирөөлөр бийик даражада, кээ бирөөлөр төмөн даражада. Бул Аллахтын өзүнүн хикметүү эрки менен болгон нерсе. Бирок акыреттеги даражалар жана артыкчылыктар дүйнөнүкүнөн алда канча чоң жана улуу. Ыймандуу адамдар үчүн акыретте бейиштин түрдүү даражалары бар, ал эми каапырлар үчүн тозоктун түрдүү деңгээлдери бар. Акыреттеги бул айырмачылык дүйнөдөгү ар кандай айырмачылыктардан алда канча чоң жана маанилүү. Ошондуктан ыймандуу адам акыретти артык көрүп, ага умтулушу керек.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Аллахтын хикмети чексиз: Аллах дүйнөдө адамдарды ар кандай деңгээлде жараткан. Бул Анын хикметүү эркинин көрүнүшү. Бул айырмачылыктар адамдардын бири-бирине жардам беришин, коомдо ар кандай кесип ээлеринин болушун камсыз кылат.
• Акыреттин артыкчылыгы: Акыреттеги даражалар жана сыйлыктар дүйнөнүкүнөн алда канча чоң. Бул бизди дүйнөнүн убактылуу жыргалчылыктарына алданып калбай, акыреттик түбөлүк бакытка умтулууга чакырат.
• Ыймандууларга сүйүнүч: Акыретте ыймандуулар үчүн даярдалган даражалар жана сыйлыктар алардын жакшы иштерине жараша болот. Бул аларга үмүт жана кубаныч берет.
• Адилеттик: Акыретте Аллах адилеттик менен соттойт. Ар бир адам өз ишине жараша сыйлык же жаза алат. Бул Аллахтын адилеттигине болгон ишенимди бекемдейт.
• Дүйнөнүн өткөөлдүгү: Дүйнө жашоосу убактылуу жана өткөөл. Акырет болсо түбөлүк. Ошондуктан акылдуу адам дүйнөнү акырет үчүн пайдаланып, түбөлүк бакытка жетүүгө аракет кылат.

Бул аят бизди дүйнөнүн убактылуу жыргалчылыктарына алданып калбай, акыреттик түбөлүк бакытка умтулууга, Аллахтын хикметине ишенүүгө жана Анын адилеттигине таянууга чакырат. Ошондой эле, дүйнөдөгү ар кандай айырмачылыктар Аллахтын сыноосу экенин түшүнүп, сабыр кылууга жана шүгүр кылууга үйрөтөт.