සූරා අල්-ඉස්රා — ආයාත් 28

වචනවල අර්ථ:

• وَإِمَّا تُعْرِضَنَّ عَنْهُمُ – ඔබ ඔවුන්ගෙන් (ඉල්ලීමෙන්) ඉවත්ව යන්නේ නම්, එනම් ඔවුන්ට දිය යුතු දෙයක් නොමැති නිසා ඔවුන් හැර යන්නේ නම්.
• ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ – රහ්මතක් (දයාවක්/වරප්‍රසාදයක්) අපේක්ෂා කිරීමෙන්.
• تَرْجُوهَا – ඔබ බලාපොරොත්තු වන (අල්ලාහ්ගෙන් ලැබෙන ධනය හෝ වරප්‍රසාදය).
• قَوْلًا مَّيْسُورًا – පහසු, මෘදු, ප්‍රියජනක වචනයක්.

අර්ථ නිරූපණය:

නබිතුමනි! ඔබට අයත් ඥාතීන්, දිළිඳුන් සහ මගීන්ට දිය යුතු යැයි අල්ලාහ් අණ කළ දේ ඔවුන්ට දීමට ඔබ සමත් නොවී, ඔබ අතේ කිසිවක් නොමැති නිසා ඔවුන්ගෙන් ඉවත්ව යාමට සිදුවුවහොත් — එය ඔබගේ ස්වාමින් වහන්සේගෙන් ඔබ බලාපොරොත්තු වන යහපතක් (රිස්ක්/ධනය) ලැබෙන තෙක් බලා සිටීමක් වශයෙන් වුවද — එවිට ඔවුන්ට මෘදු, ප්‍රියජනක, සැනසිලිදායක වචනයක් කියන්න. එනම්, "අල්ලාහ් අපට සහ ඔබට ධනය ලබා දෙත්වා!" යැයි ඔවුන් වෙනුවෙන් යහපත් දුවා කරන්න. නැතහොත්, "අල්ලාහ් මට ධනය ලබා දුන් විට මම ඔබට දෙන්නෙමි" යැයි පොරොන්දු වන්න. ඔවුන්ට රළු වචන නොකියා, ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප කරන විටදීත් ඔවුන්ගේ හදවත් රිදවන ආකාරයෙන් නොව, ආදරණීය හා මෘදු ලෙස කටයුතු කරන්න.

උපදේශාත්මක පාඩම්:

1. යහපත් වචනය දානයකි: ධනය නොමැති විටදී පවා මිනිසුන්ට යහපත් වචනයක් කීමෙන් ඔවුන්ගේ හදවත් සනසාලිය හැකිය. එයද එක්තරා ආකාරයක දානයකි.
2. අවශ්‍යතා ඇති අය හමුවේ නිහතමානීකම: අපට දිය නොහැකි වුවද, අවශ්‍යතා ඇති අය හමුවේ උඩඟු නොවී, ඔවුන්ට ගෞරවාන්විතව සැලකීම ඉස්ලාම් ධර්මයේ උගන්වන යහපත් හැසිරීමකි.
3. අල්ලාහ්ගේ වරප්‍රසාදය බලාපොරොත්තුව: දුෂ්කරතා ඇති විටදී අල්ලාහ්ගේ දයාව හා වරප්‍රසාදය බලාපොරොත්තු වීම මුස්ලිම්වරයෙකුගේ ගුණාංගයකි. අල්ලාහ් කිසි විටෙකත් තම යහපත් ගැත්තන් අත් නොහරියි.
4. පොරොන්දුවල යහපත්කම: යම් දෙයක් දිය නොහැකි විට, අනාගතයේදී හැකි වුවහොත් දෙන බවට යහපත් පොරොන්දුවක් දීම, සබඳතා ශක්තිමත් කරන අතර අන්‍යෝන්ය ආදරය වර්ධනය කරයි.
5. සමාජ සාමය: මෙම ආදර්ශය අනුගමනය කිරීමෙන් සමාජයේ දිළිඳුන් හා අවශ්‍යතා ඇති අය කෙරෙහි ඇති වන අගතිය හා වෛරය අඩු වී, සමාජ සාමය හා සහජීවනය ඇති වේ.