سوره اسراء — آيت 28

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• تُعْرِضَنَّ: تون منهن موڙين ۽ نه ڏين.
• ابْتِغَاءَ رَحْمَةٍ: پنهنجي رب کان رحمت ۽ روزي جي طلب ۾.
• تَرْجُوهَا: جنهن جي تون اميد رکين ٿو.
• قَوْلًا مَّيْسُورًا: نرم، آسان ۽ مهربان ڳالهه.

2) تفسير:

اي نبي! جيڪڏهن تون انهن ماڻهن کي ڪجهه ڏيڻ کان معذوريءَ سبب منهن موڙين ٿو — يعني تنهنجي وٽ هن وقت ڏيڻ لاءِ ڪجهه ناهي ۽ تون پنهنجي رب کان روزي جي اميد رکيو ويٺو آهين — ته به انهن سان بدتميزي يا تلخيءَ وارو سلوڪ نه ڪر. انهن سان نرم ۽ مهربان لفظن ۾ ڳالهاءِ، جهڙوڪ انهن لاءِ روزي جي وسعت جي دعا ڪر، يا انهن کي واعدو ڏي ته جڏهن الله مون کي مال ۽ روزي عطا ڪندو ته مان توهان کي به ضرور ڏيندس. اهڙي طرح سندن دلين کي تسلي ۽ اميد ڏي.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• اسلام سيکاريندو آهي ته معذوريءَ جي حالت ۾ به ماڻهن سان نرمي ۽ مهربانيءَ سان ڳالهائجي، نه ته تلخي ۽ بي رحميءَ سان.
• غريب ۽ ضرورتمند ماڻهن کي خالي هٿين موٽائڻ وقت به اميد ۽ تسليءَ جو اظهار ڪرڻ گهرجي، ته جيئن سندن دلين ۾ ڪو ڏک يا ڪاوڙ نه پيدا ٿئي.
• الله تي توڪل ۽ روزيءَ جي اميد رکڻ هڪ مؤمن جي سڃاڻپ آهي؛ هو سمجهي ٿو ته روزي الله جي هٿ ۾ آهي ۽ هو ئي وسعت ۽ تنگي ڏيندڙ آهي.
• ٻين کي روزي جي وسعت جي دعا ڪرڻ ۽ سٺو واعدو ڏيڻ پاڻ ۾ هڪ نيڪي ۽ اسلامي ڀائيچاريءَ جو مظاهرو آهي.
• قرآن مجيد اسان کي سيکاريندو آهي ته هر حالت ۾ حسنِ سلوڪ ۽ نرم گفتاريءَ کي اختيار ڪجي، ڇاڪاڻ ته اهو ئي اسلام جي حقيقي روح آهي.