Isro surasi — Oyat 28

Kalimalarning ma'nolari:

• تُعْرِضَنَّ — yuz o'girsang, (biror narsa bermaslik uchun) chetlansang.
• ابْتِغَاءَ — izlab, talab qilib.
• رَحْمَةٍ — bu yerda rizq va farovonlik ma'nosida.
• تَرْجُوهَا — umid qilayotgan bo'lsang.
• قَوْلًا مَّيْسُورًا — yumshoq, mayin, og'ritmaydigan va ko'ngilni ovutadigan so'z.

Tafsir:

Agar sen (ey Muhammad!) qarindoshlar, yetimlar va miskinlarga berishga buyurilgan narsani hozircha bera olmasang, chunki qo'lingda ularga beradigan narsa bo'lmasa va sen Robbingdan keladigan rizqni kutayotgan bo'lsang, u holda ulardan yuz o'girib, ularni quruq tark etma. Balki ularga yumshoq va mayin so'z bilan murojaat qil. Masalan, ularga: "Alloh menga rizq bersa, sizlarga ham beraman", deb va'da ber, yoki ular uchun Allohdan rizq va farovonlik so'rab duo qil. Ularning ko'nglini ovutadigan, ularni xafa qilmaydigan, og'ritmaydigan go'zal so'zlarni ayt. Bu holatda ham ular bilan muloyim muomala qilish, ularning dilini yumshatish va ularni umidsizlantirmaslik lozim.

Foydalar:

1. Bu oyat musulmonlarga go'zal muomala va yumshoq so'zni o'rgatadi. Inson biror narsa bera olmasa ham, qo'pol muomala qilmasligi, balki mayin so'z bilan uzr so'rashi kerak.
2. Islom dini kambag'al va muhtojlarga g'amxo'rlik qilishni buyuradi. Agar hozircha yordam bera olmasa ham, ularning qadrini joyiga qo'yish va ularga hurmat ko'rsatishni o'rgatadi.
3. Musulmon kishi rizqni faqat Allohdan kutishi kerak. Qo'lida narsa bo'lmasa, tushkunlikka tushmasdan, Allohning fazlidan umid qilishi lozim.
4. Bu oyatda mo'minlarga rahm-shafqat va insoniylik odobi o'rgatiladi. Insonning qadr-qimmati uning boyligida emas, balki go'zal xulqida va odobida ekanini uqtiradi.
5. Islomda muhtojlarning ko'nglini olish, ularni duo qilish ham sadaqa o'rnida ekani va bu bilan ularning qalbiga quvonch bag'ishlash mumkinligi ta'kidlanadi.