Аль-Кахф сүрөсү — Аят 91

1. Сөздөрдүн мааниси:

• كَذَٰلِكَ — ушундайча, ушундай болду, ушул сыяктуу.
• أَحَطْنَا — илимибиз менен камтыдык, толук билдик.
• مَا لَدَيْهِ — анын колунда болгон нерселер, анын ээ болгон нерселери.
• خُبْرًا — илим, кабардар болуу, толук билүү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Зулкарнайн (эки мүйүздүү) тууралуу баяндалган окуянын уландысы. Ал күн чыгыш тарапка да, күн батыш тарапка да саякат кылып, ар кайсы элдерге жетип, алардын арасында адилеттик менен башкаруу жүргүзгөн. Ал кайсы жерге барбасын, Аллах ага күч-кубат, бийлик жана мүмкүнчүлүктөрдү берген.

Бул аятта Аллах Таала айтат: «Ушундайча болду» — башкача айтканда, Зулкарнайндын иши ушундай жүрдү, ал күн батыш тараптагы элдерге кандай өкүм кылса, күн чыгыш тараптагы элдерге да ошондой өкүм кылды. Андан кийин Аллах: «Биз анын колунда болгон нерселердин баарын илимибиз менен камтыдык» — деп билдирет. Бул жерде сөз Зулкарнайндын аскерлери, курал-жарактары, жабдуулары жана ага берилген бардык мүмкүнчүлүктөр тууралуу болуп жатат. Аллах анын эмнеге ээ болгонун, кандай күч-кубатка ээ экенин, кайда барганын жана эмне кылганын толук билет.

Демек, бул аят Аллахтын илиминин чексиздигин жана Анын бардык нерседен кабардар экенин көрсөтөт. Зулкарнайн кандай гана күчкө ээ болбосун, кандай гана бийликке жетпесин — мунун баары Аллахтын илими жана көзөмөлү астында болгон. Аллах ага берген нерселердин эсебин да, жообун да билет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах Тааланын илими чексиз жана баарын камтыйт. Ал пенделеринин эмнеге ээ экенин, эмне кылып жатканын толук билет. Бул бизге Аллахтан эч нерсе жашыруун эмес экенин эскертип, жакшылык кылууга жана такыба болууга чакырат.
• Дүйнөдөгү күч-кубат, бийлик жана байлык — баары Аллахтын бергени. Зулкарнайн сыяктуу улуу падыша да өз күчү менен эмес, Аллахтын жардамы менен ийгиликке жеткен. Бул бизге текеберленбей, Аллахка шүгүр кылууну үйрөтөт.
• Аллах адилеттүү башкаруучуларды колдойт жана алардын ишин көзөмөлдөйт. Зулкарнайн адилеттик менен башкаргандыктан, Аллах ага мынчалык чоң мүмкүнчүлүктөрдү берген. Бул бизди адилеттүү болууга жана жакшылык иштерди кылууга шыктандырат.
• Курандагы бул окуялар бизге тарыхтан сабак алууга, Аллахтын кудуретин жана даанышмандыгын таанууга чакырат. Ар бир окуяда Аллахтын хикметин көрүү — ыйманды бекемдейт жана Куранга болгон сүйүүнү арттырат.