سوره کهف — آیه 91

معانی کلمات:

• کَذَٰلِكَ: اینچنین، همانگونه.
• أَحَطْنَا: احاطه کردیم، بهطور کامل فراگرفتیم.
• لَدَیْهِ: نزد او، آنچه در اختیار او بود.
• خُبْرًا: آگاهی کامل و دانش دقیق.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از بیان داستان ذوالقرنین و سفرهای او، در این آیه میفرماید: «اینچنین بود» یعنی همانگونه که ذوالقرنین در سرزمین غرب با قومی که در آنجا بودند به عدل و داد رفتار کرد و میان آنها داوری عادلانه نمود، در شرق نیز همین روش را در پیش گرفت و با قدرت و حکمت، کارهای او به سرانجام رسید. خداوند میفرماید: «و بهیقین ما به آنچه نزد او بود احاطه کامل داریم» یعنی علم و آگاهی ما به تمام امور، قدرت، لشکریان، ابزار و وسایلی که در اختیار ذوالقرنین بود، احاطه کامل دارد و هیچ چیز از دانش ما پنهان نیست. ما از تمام جزئیات کارهای او و نیتهایش آگاه بودیم و او را در این مسیر یاری کردیم. این جمله بیانگر آن است که خداوند بر همه چیز آگاه است و هیچ عملی از بندگان، حتی اعمال پادشاهان قدرتمند، از علم او پنهان نمیماند.

فواید و پیامهای آیه:

1. علم بیپایان خداوند: این آیه به ما میآموزد که علم خداوند به تمام موجودات و اعمال بشر احاطه کامل دارد؛ هیچ چیز از او پنهان نیست، چه ظاهر باشد چه پنهان. این باور، انسان را به مراقبت از اعمال خود وا میدارد و او را در مسیر تقوا و پرهیزگاری قرار میدهد.
2. عدالت و حکمت در قدرت: ذوالقرنین با وجود قدرت و سلطنت عظیم، از عدالت و حکمت جدا نشد. این به ما میآموزد که هر کس به هر مقام و قدرتی رسید، باید عدالت را پیشه کند و از ظلم و ستم بپرهیزد، چرا که خداوند بر تمام اعمال او ناظر است.
3. امید و انگیزه برای خدمت: خداوند با بیان اینکه از کارهای ذوالقرنین آگاه بود و او را یاری کرد، به ما میآموزد که اگر در راه حق و عدالت گام برداریم، خداوند ما را تنها نمیگذارد و با علم و قدرت خود، ما را در این مسیر یاری میکند. این امر، امید و انگیزه را در دل مؤمنان زنده میکند.
4. تواضع در برابر علم الهی: انسان هر چقدر هم که عالم و قدرتمند باشد، باید بداند که علم او در برابر علم خداوند ناچیز است. این آیه ما را به تواضع و فروتنی دعوت میکند و یادآوری میکند که تنها خداوند است که به همه چیز آگاه است و ما باید همواره به او توکل کنیم.