Maryam surasi — Oyat 52

Kalimalarning ma'nolari:

• At-Tur: Misr va Madyan o'rtasida joylashgan tog' (Sina tog'i).
• Al-Ayman: Muso alayhissalomning o'ng tomoni.
• Najiy: Xoliq bilan shaxsiy suhbat qiluvchi, maxfiy muloqotda bo'luvchi.

Tafsir:

Biz Musoni (alayhissalom) Tur tog'ining o'ng tomonidan, ya'ni uning joylashgan joyiga nisbatan o'ng tarafdan, chaqirdik va unga nido qildik. Bu nido orqali Alloh taolo unga O'z kalomini eshittirdi. So'ngra Biz uni O'ziga yaqin qildik va u bilan maxfiy, shaxsiy muloqot — munojot qilish sharafini berdik. Bu uning ulug' mavqeini va Alloh huzuridagi yuqori darajasini ko'rsatadi. Alloh taolo Musoga bevosita kalom so'zlash bilan hurmat ko'rsatdi va uni O'ziga yaqin qilib, najiy (maxfiy suhbatdosh) qildi. Bu yerda Alloh taoloning kalom (so'z) sifatiga ishora bor — U zot xohlagan bandasi bilan xohlagan tarzda, O'zining buyukligiga munosib ravishda gapiradi.

Foydalar:

1. Alloh taoloning bandalariga bo'lgan rahmati va marhamati beqiyosdir — U zot o'z payg'ambarini yaqin qilib, u bilan bevosita suhbatlashish sharafini beradi. Bu mo'minlar uchun Alloh bilan yaqin munosabatda bo'lishga undovchidir.
2. Muso alayhissalomning bu maqomi Alloh huzurida naqadar ulug' ekanini ko'rsatadi. Payg'ambarlarga bo'lgan bunday izzat-ikrom, ularning da'vatiga ergashish va ularni hurmat qilish kerakligini o'rgatadi.
3. Alloh taoloning kalom sifati borligi — U zot xohlagan paytda, xohlagan bandasi bilan gapiradi. Bu esa mo'minning qalbida Allohga bo'lgan muhabbat va O'z Rabbisiga yaqinlashish istagini uyg'otadi.
4. Bu hodisa Muso alayhissalomning shariatiga berilgan ulug' martabani ko'rsatadi — uning davrida Alloh to'g'ridan-to'g'ri kalom bilan muloqot qilgan. Bu esa Tavrotning haqiqiy ekaniga dalildir.
5. Alloh taolo bandasini yaqin qilishi va unga maxfiy suhbat berishi — bu dunyoda ham, oxiratda ham mo'minlar uchun eng buyuk ne'matlardandir. Chunki jannatda mo'minlar Allohning jamolini ko'rish va U bilan suhbatlashish baxtiga muyassar bo'ladilar.