سوره مریم — آیه 90

معانی کلمات:

• «يَتَفَطَّرْنَ»: شکافته و پاره پاره میشوند.
• «تَنشَقُّ»: میشکافد و از هم جدا میشود.
• «تَخِرُّ»: فرو میریزد و سقوط میکند.
• «هَدًّا»: سقوطی شدید و پیاپی، بهگونهای که چیزی بر جا نماند.

تفسیر آیه:

این آیه بیانگر عظمت و زشتی گفتار کسانی است که برای خداوند فرزند قائل شدند. خداوند میفرماید: آسمانها نزدیک است از این گفتار زشت و ناروا بشکافند و پاره پاره شوند، و زمین از هم بشکافد و بشکند، و کوهها با شدت و سختی فرو ریزند و درهم کوبیده شوند. اینها همه نشانهای از خشم و غضب الهی نسبت به این سخن کفرآمیز است که به خداوند نسبت داده میشود. هرچند این فروپاشیها بهصورت ظاهری رخ نمیدهد، اما بیانگر آن است که این گفتار چنان ناپسند و عظیم است که تمام هستی از آن به لرزه درمیآید و اگر قرار بود موجودات به خاطر گناهی نابود شوند، همین سخن کافی بود تا جهان را در هم بکوبد. خداوند از این نسبت ناروا منزّه و پاک است و این گفتار، نشانهٔ جهل و گمراهی کسانی است که چنین نسبتی را به خدا میدهند.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که توحید و پاکدانستن خداوند از هر نقص و عیبی، اساس دین است و هر گفتاری که به خدا نسبت داده شود، اگر خلاف شأن او باشد، چنان زشت است که تمام عالم هستی از آن بیزار است.
• انسان باید در گفتار خود دربارهٔ خداوند بسیار مراقب باشد و از هر سخنی که به نقص یا شریک یا فرزند برای او اشاره دارد، پرهیز کند.
• عظمت خداوند و پاکی او از هر عیب، باید در دل مؤمن چنان جای گیرد که حتی تصور چنین نسبتی برای او غیرممکن باشد و این شناخت، او را به تواضع و بندگی بیشتر وامیدارد.
• این آیه هشداری است به بشریت که اگر کوهها و آسمانها از گفتار ناروا دربارهٔ خدا به لرزه میافتند، پس انسان عاقل باید از چنین سخنانی دوری کند و به جای آن، به ستایش و تسبیح خداوند بپردازد که آرامشبخش دلهاست.