سوره مریم — آیه 91

معانی کلمات:

• «دَعَوْا»: نسبت دادند، خواندند (در اینجا به معنای ادعا کردن و نسبت دادن است).
• «وَلَدًا»: فرزند، پسر.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه توصیف زشتی و عظمت سخنی است که مشرکان بر زبان آوردند. آنان به خداوند رحمان — که مهربانیاش همه هستی را فرا گرفته — فرزند نسبت دادند. این ادعای باطل چنان سنگین و ناروا بود که آسمانها از شنیدن آن نزدیک بود بشکافند، زمین از هم بپاشد و کوهها فرو بریزند. علت این همه آشوب و تهدید کائنات، همین بود که بندگان نادان برای خدای رحمان فرزندی قائل شدند. این نسبت، نهتنها از نظر عقلی محال است، بلکه از نظر شرعی و فطری نیز امری زشت و ناپسند است؛ زیرا خداوند بینیاز از فرزند است و هیچ موجودی همتای او نیست. او یگانه، صمد و بینیاز از هر چیزی است و هیچ نسبتی میان او و مخلوقاتش وجود ندارد که مستلزم فرزند باشد. این سخن، نشانه جهالت و گمراهی عمیق مشرکان بود که خدایی را که آفریننده همه چیز است، به صفاتی توصیف کردند که شایسته مخلوقات ضعیف است.

فواید و پیامهای آیه:

• توحید و تنزیه خداوند از هر نقص و عیب، اساس دین اسلام است؛ هیچچیز شبیه خداوند نیست و او از داشتن فرزند، شریک و همتا پاک و منزه است.
• قرآن کریم با بیان واکنش کائنات (آسمانها، زمین و کوهها) به این سخن باطل، به ما میآموزد که عظمت خداوند چنان است که حتی جمادات نیز از شنیدن نسبتهای ناروا به او به خشم میآیند؛ پس انسان مؤمن باید زبان و قلب خود را از هر گفتار و اعتقادی که شأن الهی را خدشهدار میکند، پاک نگه دارد.
• این آیه ما را به شکرگزاری از نعمت هدایت اسلام دعوت میکند؛ دینی که ما را از چنین باورهای خرافی و گمراهکنندهای رهانیده و به شناخت صحیح خداوند رحمان رسانده است.