સૂરા અલ-બકરા — આયત 127

١) શબ્દોના અર્થ:

• الْقَوَاعِدَ: પાયા, ફાઉન્ડેશન (એકવચન: قَاعِدَة).
• الْبَيْتِ: ઘર; અહીં અર્થ ખાના-એ-કાબા છે.
• تَقَبَّلْ: કબૂલ કરો, સ્વીકારો.
• السَّمِيعُ: સાંભળનાર — જે બધું સાંભળે છે.
• الْعَلِيمُ: જાણનાર — જે બધું જાણે છે.

٢) આયતનો તફસીર:

હે નબી! તમે યાદ કરો તે વખતને, જ્યારે ઇબ્રાહીમ (અ.સ.) અને તેમના પુત્ર ઇસ્માઈલ (અ.સ.) ખાના-એ-કાબાના પાયા ઊંચા કરી રહ્યા હતા અને ભવન બનાવી રહ્યા હતા. આ મહેનત કરતી વખતે તેઓ અલ્લાહ તઆલા સામે નમ્રતા અને વિનય સાથે દુઆ કરતા હતા કે: "અય અમારા રબ! અમારા તરફથી આ સેવા અને આ કામ કબૂલ કરો. નિશ્ચયપૂર્વક તમે અમારી દુઆઓના સાંભળનારા છો અને અમારા ઇરાદાઓ તથા કર્મોને જાણનારા છો."

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલાએ પોતાના નબી (સ.અ.વ.) ને આ દૃશ્ય યાદ કરાવ્યું છે, જેથી આપણે શીખીએ કે મહાન કામો કરતી વખતે પણ ઘમંડ ન કરવું, પરંતુ નમ્રતા સાથે અલ્લાહ પાસે કબૂલિયતની દુઆ કરવી. ઇબ્રાહીમ (અ.સ.) અને ઇસ્માઈલ (અ.સ.) જેવા મહાન પયગંબરો પણ પોતાના કર્મોને પોતાના ગૌરવનું કારણ ન માનતા, પરંતુ અલ્લાહની કૃપા માનતા અને તેની સ્વીકૃતિ માટે વિનંતી કરતા હતા.

٣) આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

1. નમ્રતા શીખવે છે: મહાન ધાર્મિક કાર્યો કર્યા પછી પણ અલ્લાહ સામે વિનય રાખવો જોઈએ, કારણ કે કર્મની કબૂલિયત અલ્લાહના હાથમાં છે.
2. દુઆનું મહત્વ: દરેક સારા કામની શરૂઆત અને અંતમાં અલ્લાહ પાસે દુઆ કરવી જોઈએ, જેથી તે કામ અલ્લાહના દરબારમાં સ્વીકારાય.
3. અલ્લાહના નામોની ઓળખ: અલ્લાહ "સમીઉ" (સાંભળનાર) અને "અલીમ" (જાણનાર) છે — તે આપણી દુઆઓ સાંભળે છે અને આપણા ઇરાદાઓ જાણે છે. આ આપણને દુઆ કરવા અને સારા ઇરાદા રાખવા પ્રેરે છે.
4. પિતા-પુત્રનો સહયોગ: ઇબ્રાહીમ (અ.સ.) અને ઇસ્માઈલ (અ.સ.) એકસાથે મળીને ધાર્મિક કાર્ય કર્યું — આ આપણને શીખવે છે કે પરિવારે સાથે મળીને દીનના કામોમાં ભાગ લેવો જોઈએ.
5. ઇસ્લામની સૌંદર્ય: આ આયત દર્શાવે છે કે ઇસ્લામમાં કર્મ અને દુઆ બંનેનું મહત્વ છે — માત્ર મહેનત જ નહીં, પરંતુ અલ્લાહ સામે વિનંતી પણ જરૂરી છે. આ આપણને અલ્લાહ સાથે જોડાયેલા રાખે છે અને દિલમાં શાંતિ અને આશા પેદા કરે છે.