سوره بقرہ — آيت 70

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• ادْعُ لَنَا رَبَّكَ: اسان لاءِ پنهنجي رب کي سڏ ڪر، يعني دعا ڪر.
• يُبَيِّن لَّنَا: اسان لاءِ واضح ڪري ڏي.
• مَا هِيَ: اها ڪهڙي (قسم جي) آهي؟
• تَشَابَهَ عَلَيْنَا: اسان تي مشتبه ٿي ويو، يعني ڳنڍجي ويو ۽ اسان کي سڃاڻپ ۾ ڪنفيوزن ٿي پيو.
• لَمُهْتَدُونَ: ضرور هدايت وارا ٿينداسين، يعني صحيح ڳولي لڌاسين.

2) تفسير:

بني اسرائيلن موسيٰ عليه السلام کان وري به چيو ته اسان لاءِ پنهنجي رب کان دعا گهر ته اها ڳئون ڪهڙي قسم جي آهي؟ ڇا اها پوکيءَ کان آجو آهي يا پوکيءَ ۾ لڳل آهي؟ انهن چيو ته اسان تي ڳئون جي سڃاڻپ مشتبه ٿي وئي آهي، ڇاڪاڻ ته انهن صفتن واريون ڳئون گهڻيون آهن، اسان کي اهو سمجهه ۾ نه پيو اچي ته ڪهڙي هڪڙي کي ذبح ڪرڻو آهي. پوءِ انهن چيو ته جيڪڏهن الله تعاليٰ چاهيو ته اسان ضرور ان ڳئون کي ڳولي لڌاسين ۽ سچي رستي تي هدايت وارا ٿينداسين.

هنن جي هن بار بار سوال ۾ عناد ۽ ضد هو، نه ته سچي طلب. اهي هر ڀيري نيون شرطون ۽ نيون خاصيتون پڇندا رهيا، جنهن ڪري معاملو وڌيڪ تنگ ٿيندو ويو. اهو ئي سبب آهي جو آخر ۾ اهي ڳئون ڳولي ته لڌائون، پر ان کي ذبح ڪرڻ ۾ ڪاهلي ڪيائون ۽ پنهنجي ئي ضد سبب مشڪل ۾ پيا.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله جي حڪمن تي جلدي عمل ڪرڻ گهرجي: بني اسرائيلن بار بار سوال ڪري معاملو ڳنڍيو، جڏهن ته مؤمن جو طريقو اهو آهي ته حڪم اچڻ تي ئي فوراً فرمانبرداري ڪري.
• دعا ۽ انشاءالله چوڻ جي تعليم: انهن چيو ”إِن شَاءَ اللَّهُ“، يعني جيڪڏهن الله چاهيو. اسان کي به هر ڪم ۾ الله جي مرضي تي ڀروسو رکڻ ۽ انشاءالله چوڻ گهرجي.
• علم ۽ هدايت الله جي هٿ ۾ آهي: انسان جيترو به ڪوشش ڪري، سچي هدايت ۽ صحيح ڳالهه جي سمجھ الله جي ئي فضل سان ملي ٿي.
• ضد ۽ حيلو بازي نقصان جو سبب آهي: بني اسرائيلن جي ضد سبب معاملو وڌيڪ سخت ٿيو. اسان کي الله جي حڪمن کي سادگيءَ سان قبول ڪرڻ ۾ ئي ڀلائي آهي.
• قرآن ۾ الله جي حڪمت: الله تعاليٰ هن واقعي کي قرآن ۾ بيان ڪري اسان کي سبق ڏنو ته ايماندار بڻجو، ضد ۽ سوالن جي ڊيگهه ۾ نه پئو، ۽ الله جي حڪمن تي راضي رهو.