سوره بقرہ — آيت 71

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

* لَّا ذَلُولٌ: اهڙي جيڪا هلڪي ۽ تابع نه هجي، يعني ڪم ڪار لاءِ رام نه ٿيل هجي.

* تُثِيرُ الْأَرْضَ: زمين کي کوٽي ۽ اٿلائي، يعني هَل ھلايو ۽ زمين جوتي.

* تَسْقِي الْحَرْثَ: فصل کي پاڻي ڏئي، يعني سيراب ڪري.

* مُسَلَّمَةٌ: عيب کان پاڪ ۽ سلامت.

* لَّا شِيَةَ فِيهَا: ان ۾ ڪا به ٻي رنگ جي نشاني يا دٻو نه هجي.

* الْآنَ جِئْتَ بِالْحَقِّ: هاڻي تون صحيح ۽ پڪي ڳالهه آڻي ٿو.

2) تفسير:

موسىٰ عليه السلام پنهنجي قوم کي الله جو حڪم ٻڌايو ته اها ڳئون اهڙي هجڻ گهرجي جا نه هلڪي ۽ رام ٿيل هجي جو زمين جوتي ۽ نه فصل کي پاڻي ڏئي، بلڪه اهڙي هجي جا هر قسم جي عيب کان پاڪ ۽ سلامت هجي، ۽ ان جي جسم تي ڪا به ٻي رنگ جي نشاني يا دٻو نه هجي. جڏهن بني اسرائيلن اهو تفصيل ٻڌو ته چيائون ته هاڻي تون مڪمل ۽ صحيح وصف بيان ڪئي آهي، جنهن ۾ ڪو به شڪ ۽ ابهام ناهي. پوءِ انهن کي اها ڳئون ڳولي ۽ خريد ڪري ذبح ڪرڻي پئي، حالانڪه اهي ان جي ذبح ڪرڻ کان انڪار ۽ ٽال مٽول ڪري رهيا هئا ۽ اهڙو ئي لڳو پئي ته اهي ان کي ذبح نه ڪندا. اهڙي طرح انهن پنهنجي ضد ۽ حجت بازي سبب ڳالهه کي وڌايو ۽ سخت ڪيو، ته الله تعاليٰ به انهن تي شرط سخت ڪري ڇڏيا.

3) فائدا ۽ سبق:

* حڪم مڃڻ ۾ دير نه ڪرڻ: الله ۽ ان جي رسول جي حڪم تي فوراً عمل ڪرڻ گهرجي، نه ته ٽال مٽول ۽ سوال جواب ڪرڻ سان معاملو وڌيڪ سخت ٿي وڃي ٿو.

* الله جي قدرت تي يقين: الله تعاليٰ هر شيءِ تي قادر آهي، هو جيئري کي موت ڏئي سگهي ٿو ۽ مئي کي جيئرو ڪري سگهي ٿو، جيئن ان ڳئون جي ذبح ڪرڻ جو واقعو ان ڳالهه جو ثبوت آهي.

* اسلام ۾ آساني: اسلام ۾ سختي ۽ تنگي نه آهي، پر جڏهن ماڻهو پاڻ تي سختي ڪن ٿا ته پوءِ ان جا نتيجا به سخت ٿين ٿا. اسان کي الله جي حڪمن کي آسان ۽ خوش دلي سان مڃڻ گهرجي.

* علم ۽ عمل جو ميل: صرف علم ڪافي ناهي، پر ان تي عمل ڪرڻ به ضروري آهي. بني اسرائيلن کي به علم هو ته ڳئون ڪهڙي آهي، پر انهن عمل ۾ دير ڪئي، جنهن ڪري انهن کي تڪليف برداشت ڪرڻي پئي.