Та Ха сүресі — Аят 103

1. Сөздердің мағынасы:

• يَتَخَافَتُونَ — бір-бірімен сыбырласып, ақырын сөйлеседі.
• لَّبِثْتُمْ — тұрдыңдар, болдыңдар, яғни өмірде қанша уақыт болғандарың.
• عَشْرًا — он (түн немесе күн).

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Қиямет күнінің қорқынышты сәтін суреттейді. Қайта тірілген адамдар сол сұмдық жағдайда бір-бірімен ақырын ғана сыбырласып, дүниеде немесе қабірде қанша уақыт болғандары туралы айтысады. Олардың бірі: «Сендер он күннен (немесе он түннен) артық тұрмадыңдар», — дейді. Яғни оларға бүкіл дүние өмірі немесе барзақ өмірі өте қысқа, он күндей ғана болып көрінеді. Бұл — сол күннің ұлылығы мен қорқынышы соншалықты зор болғандықтан, адамдарға бұрынғы өмірлерінің ұзақтығы өте аз, өтпелі нәрсе ретінде елестейтінін білдіреді. Кейбір тәпсірлерде бұл сөздер дүниедегі тұрмыс туралы, ал басқаларында қабір (барзақ) өмірі туралы айтылған деп түсіндіріледі. Екі жағдайда да мағына бір: адамдарға өткен өмірлері өте қысқа болып көрінеді.

1. Аяттан алынатын ғибраттар:

• Дүние өмірінің өтпелі екендігі: Аят дүние өмірінің қаншалықты қысқа және уақытша екенін еске салады. Ондаған жылдар өмір сүрсек те, Қиямет күні ол бізге он күндей ғана болып көрінеді. Бұл бізді дүниеге артық байланып қалмауға, оның өтпелі ләззаттарына алданбауға шақырады.
• Ақыреттің мәңгілігі: Дүние өтпелі болса, ақырет мәңгілік. Бұл аят адамды ақырет үшін дайындық жасауға, жақсы амалдар жинауға ынталандырады.
• Қиямет күнінің ұлылығы: Сол күннің қорқынышы соншалықты зор, тіпті адамдар сыбырлап қана сөйлеседі. Бұл бізді сол күнге шындап дайындалуға, Аллаһтың алдында жауапкершілікті сезінуге тәрбиелейді.
• Уақытты бағалау: Өмір қысқа болғандықтан, әр сәтті игілікке жұмсау керек. Уақытты босқа өткізбей, ізгі амалдармен өткізу — ақылдылықтың белгісі.
• Исламның шынайылығы: Құран бізге өмірдің мәні мен ақыреттің шындығын ашып береді. Бұл аят адамды ойландырып, тура жолға түсуге, Аллаһтың разылығын іздеуге шақырады.