Toha surasi — Oyat 108

يَوْمَئِذٍ يَتَّبِعُونَ الدَّاعِيَ لَا عِوَجَ لَهُ ۖ وَخَشَعَتِ الْأَصْوَاتُ لِلرَّحْمَٰنِ فَلَا تَسْمَعُ إِلَّا هَمْسًا

Kalimalarning ma'nolari:

• الدَّاعِي – chorlovchi, da'vat qiluvchi (Isrofil alayhissalomning sur chalinishi bilan odamlarni mahsharga chaqiruvchi).
• لَا عِوَجَ – hech qanday og'ish, burilish yo'q.
• خَشَعَتِ – bo'ysunib, qo'rquvdan past va jim bo'ldi.
• هَمْسًا – juda past, yashirin ovoz; oyoq tovushlarining sekin shitirlashi.

Tafsir:

O'sha Qiyomat kunida barcha odamlar, avvalgilar ham keyingilar ham, chorlovchining (Isrofil farishtaning) ovoziga ergashib, mahshar maydoniga tomon yo'l oladilar. Bu chaqiriqdan chetga chiqish, undan boshqa tomonga burilish imkoni bo'lmaydi; chunki bu da'vat Haq taoloning amri bilan bo'lib, butun mavjudotni qamrab oladi. Hamma majburan shu chorlovga bo'ysunadi.

O'sha kunda barcha ovozlar Rahmonning ulug'vorligi va buyukligi oldida bo'ysunib, jim bo'ladi. Hech kim baland ovoz bilan gapira olmaydi. Faqat yashirin, past ovozlar – oyoqlarning sekin qadam tashlash tovushlari yoki lablar ostidagi pichirlashlar eshitiladi, xolos. Bu holat Allohning azamati oldida butun mavjudotning ojizligi va xorligini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Qiyomat kunining haq ekanligi va u kuni barchaning Alloh huzurida to'planishi muqarrarligini bilish – insonni bu kunga tayyorgarlik ko'rishga undaydi.
2. O'sha kunda barcha ovozlar jim bo'lib, faqat Allohning buyrug'i hukmron bo'ladi. Bu esa bizga dunyoda ham Allohning buyrug'iga bo'ysunishni va Uning oldida kamtarin bo'lishni o'rgatadi.
3. Qiyomat kuni hech kimning shafoati yoki yordami bo'lmaydi, faqat Allohning rahmati va marhamati umid qilinadi. Shuning uchun dunyoda solih amallar qilib, Uning roziligini topishga intilish kerak.
4. Ushbu oyat inson qalbida Allohga nisbatan haybat va ulug'lik hissini uyg'otadi, shuningdek, oxirat azobidan qo'rqib, tavba qilishga chorlaydi.