سوره طه — آیه 51

معانی کلمات:

• بَال: به معنای حال، وضع، شأن و کار مهم است.
• الْقُرُونِ الْأُولَىٰ: به معنای نسل‌ها و امت‌های گذشته و پیشین.

تفسیر آیه:

فرعون پس از آنکه موسی علیه‌السلام او را به توحید و پرستش خدای یگانه دعوت کرد و از عذاب الهی بر کافران و سرکشان خبر داد، با حالتی از تعجب و انکار، پرسید: «پس حال و وضعیت امت‌ها و نسل‌های گذشته که پیش از ما بودند و به گفته تو بر کفر و شرک مردند، چیست؟» او با این پرسش می‌خواست بگوید: اگر آنان نیز مانند ما بر کفر بودند و عذاب الهی شامل حالشان شد، پس چرا ما اثری از آن عذاب نمی‌بینیم؟ و یا اینکه مقصودش این بود که اگر آنان بر باطل بودند، پس چرا این همه سال زندگی کردند و از نعمت‌های دنیا بهره‌مند شدند؟ فرعون با این سخن، در واقع می‌خواست دعوت موسی را به سخره بگیرد و بگوید: اگر پیامبران الهی برای هدایت مردم آمده بودند، پس چرا گذشتگان ما که بر آیین خود بودند، دچار عذاب نشدند و عمر طولانی کردند؟ او با این پرسش، حقیقت را نمی‌خواست، بلکه به دنبال بهانه‌ای برای فرار از پذیرش حق بود.

فواید و پیام‌های آیه:

1. علم و آگاهی خداوند بر همه چیز: پاسخ به این پرسش فرعون در آیه بعد می‌آید که علم آن نزد خداست. این به ما می‌آموزد که سرنوشت و حال امت‌های گذشته تنها نزد خداوند است و او به همه چیز آگاه است.
2. پرهیز از جدال بی‌فایده: فرعون با طرح سؤالات بی‌اساس، به دنبال فرار از حق بود. مؤمن باید از بحث‌های بی‌نتیجه که هدفشان فرار از حقیقت است، پرهیز کند.
3. عبرت از تاریخ: این آیه ما را به تفکر در سرنوشت امت‌های پیشین دعوت می‌کند تا از سرنوشت آنان عبرت بگیریم و راه حق را رها نکنیم.
4. ثبات قدم در برابر مخالفان: موسی علیه‌السلام با وجود این سؤالات تمسخرآمیز، با آرامش و استواری به دعوت خود ادامه داد. این به ما می‌آموزد که در برابر مخالفان، صبور و استوار باشیم و از هدف خود دست نکشیم.