سوره طه — آیه 50

معانی واژگان:

• خَلْقَهُ: آفرینش و صورتِ ویژهی هر موجود.
• هَدَىٰ: راهنمایی کرد، به راه انداخت.

تفسیر آیه:

موسیٰ (علیهالسلام) در پاسخ فرعون که پرسید: «پروردگار شما کیست؟»، فرمود: «پروردگار ما کسی است که به هر موجودی، آفرینش و شکلِ مخصوص به خودش را عطا کرد؛ یعنی به هر مخلوقی، صورت، اندام و ویژگیهای متناسب با نیازش را بخشید. سپس او را هدایت کرد؛ یعنی به هر موجودی راهِ استفاده از آنچه به او داده شده را نشان داد و او را به سوی هدف و مصلحتِ وجودش راهنمایی نمود. به گونهای که انسان را به راهِ درستِ زندگی، حیوانات را به چریدن و تغذیه، و گیاهان را به رشد و نمو هدایت کرد.»

فواید و پیامهای آیه:

1. شناخت خدا از راهِ آفرینش: این آیه نشان میدهد که شناخت خداوند نه تنها از طریق وحی، بلکه از طریق مشاهدهی نظم و دقت در آفرینش موجودات نیز ممکن است؛ هر موجودی با ویژگیهای خاص خود، نشانهای از حکمت و علم بینهایت خالق است.
2. هدایتِ عمومی و فراگیر: خداوند نه تنها انسانها، بلکه همهی موجودات را هدایت کرده است؛ این هدایت شامل هدایتِ تکوینی (غریزی) برای همهی مخلوقات و هدایتِ تشریعی (از طریق پیامبران) برای انسانهاست. این نشانهی رحمت گستردهی الهی است.
3. نظامِ هدفمندِ آفرینش: هیچ موجودی بیهوده و بدون هدف آفریده نشده است؛ هر مخلوقی برای رسیدن به کمالِ خود، از هدایت الهی برخوردار است. این بینش، انسان را به تفکر در آفرینش و شکرگذاری در برابر نعمتهای الهی دعوت میکند.
4. اعتماد به ربوبیت الهی: وقتی انسان بداند که پروردگارش به او آفرینشِ مناسب و هدایتِ لازم را عطا کرده است، در برابر مشکلات زندگی آرامش مییابد و با توکل به خدا، به تلاش خود ادامه میدهد.