Toha surasi — Oyat 51

Kalimalarning ma'nolari:

• بَالُ – hol, ahvol, ish, shart.
• الْقُرُونِ – avlodlar, ummatlar, o'tgan zamondagi xalqlar.
• الْأُولَى – birinchi, o'tgan, qadimgi.

Tafsir:

Fir'avn Muso alayhissalomning da'vatini eshitib, o'zining takabburligi va johilligi tufayli bu haqiqatni inkor etish o'rniga, bahona izlab, shunday dedi: "O'tgan avlodlar, ilgari o'tgan ummatlarning ishi qanday bo'ldi? Ularning ahvoli nima bo'ldi?" U bu so'zi bilan o'tgan xalqlarning ko'pchiligi Allohning yagonaligini tan olmaganini, shuning uchun ularning yo'li to'g'ri ekanini da'vo qilmoqchi edi. Ya'ni, u: "Agar sen aytganingdek, Alloh yagona bo'lsa va Unga ibodat qilish kerak bo'lsa, nega o'tgan ajdodlarimiz va avvalgi ummatlar bunga e'tibor bermaganlar?" deb, o'zining batil e'tiqodini oqlashga urindi. Bu savol aslida uning haqiqatdan yuz o'girganini va Muso alayhissalomning mo''jizalarini ko'rgach ham, iymon keltirishdan bosh tortganini ko'rsatadi.

Foydalar:

• Bu oyatda insonning takabburligi va o'jarligi haqiqatni qabul qilishga to'siq bo'lishi bayon qilingan. Musulmon kishi har doim haqiqatga bo'ysunishi va o'z fikrini haqiqatdan ustun qo'ymasligi kerak.
• O'tgan ummatlarning ahvoli ibratdir: ularning boshlariga kelgan musibatlar Allohning payg'ambarlarini yolg'onchiga chiqarganlari uchun edi. Bu esa bizga o'z hayotimizda to'g'ri yo'ldan borish va payg'ambarlarning ta'limotiga amal qilish zarurligini o'rgatadi.
• Savol berish yaxshi narsa, lekin savolni haqiqatni topish uchun emas, balki bahona topish uchun qilish yomon oqibatlarga olib keladi. Mo'min kishi har doim chin dildan haqiqatni izlashi kerak.