انبیاء سۈرىسى — ئايەت 23

بۇ ئايەت ئاللاھ تائالانىڭ ھەممە ئىشلارغا ھۆكۈمرانلىق قىلىدىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭ ھېچكىمگە ھېساب بەرمەيدىغانلىقىنى، ئەمما بەندىلەرنىڭ قىلغان ئەمەللىرى ئۈچۈن ھېساب بېرىدىغانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• لَا يُسْأَلُ (لا يُسأل): سورالمايدۇ، ھېساب سورالمايدۇ.
• عَمَّا يَفْعَلُ (عَمَّا يَفْعَلُ): ئۇ قىلغان ئىشلاردىن.
• وَهُمْ يُسْأَلُونَ (وَهُمْ يُسْأَلُونَ): ئۇلار (بەندىلەر) سورىلىدۇ، ھېساب سورىلىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت ئاللاھ تائالانىڭ ئۆز پادىشاھلىقىدا ۋە ھۆكۈمرانلىقىدا يەككە-يېگانە ئىكەنلىكىنى، ھېچكىمنىڭ ئۇنىڭ قىلغان ئىشلىرى ئۈستىدىن سوراش ھوقۇقى يوقلۇقىنى بىلدۈرىدۇ. ئاللاھ تائالا ھەممە نەرسىنى ئۆز ھېكمىتى ۋە ئىلمى بىلەن ئورۇنلۇق قىلىدۇ، ھەر بىر ئىشىدا چوڭقۇر ھېكمەت بار. شۇڭا ئۇنىڭ قىلغان ئىشلىرى ئۈستىدىن سوراش ھېچكىمگە مەنسۇپ ئەمەس.

ئەمما بەندىلەر بولسا، ئۇلار ئاللاھنىڭ بەندىلىرى بولۇپ، ئۇلارنىڭ قىلغان ھەر بىر ئەمەلى ئۈچۈن ھېساب بېرىشى كېرەك. ئۇلارنىڭ ئەمەللىرىدە كۆپ خاتالىق ۋە كەمچىلىكلەر بار، شۇڭا ئۇلار سورىلىدۇ ۋە ھېساب بېرىدۇ. بۇ ئايەت ئاللاھنىڭ ئادالەتلىك ھۆكۈمرانلىقىنى ۋە بەندىلەرنىڭ مەسئۇلىيەتچانلىقىنى ئوتتۇرىغا قويىدۇ.

3) دەۋەت ئۇسۇلى:

ئى مۇسۇلمان قېرىنداشلار، بۇ ئايەت بىزگە ئاللاھ تائالانىڭ ھەممە ئىشلارغا ھۆكۈمرانلىق قىلىدىغانلىقىنى ۋە ئۇنىڭ ھېكمىتىنىڭ چوڭقۇرلۇقىنى ئەسكەرتىدۇ. بىز ئاللاھنىڭ قىلغان ئىشلىرى ئۈستىدىن سوراش ھوقۇقىمىز يوقلۇقىنى چۈشىنىشىمىز كېرەك. ئەمما بىز ئۆز ئەمەللىرىمىز ئۈچۈن ھېساب بېرىشىمىز كېرەكلىكىنى ئۇنۇتماسلىقىمىز لازىم. شۇڭا، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىغا ئەمەل قىلىپ، ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشىش ئۈچۈن تىرىشىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي مۇسۇلمانلاردىن قىلسۇن ۋە بىزنى ئۇنىڭ رەھمىتىگە ئېرىشتۈرسۇن.