سوره انبیاء — آيت 48

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• الْفُرْقَانَ: اها شيءِ جيڪا حق ۽ باطل ۾، يا حلال ۽ حرام ۾ فرق ڪري ڇڏي.
• ضِيَاءً: روشني، نور، هدايت.
• ذِكْرًا: نصيحت، ياد ڏياريندڙ شيءِ، عبرت.
• لِّلْمُتَّقِينَ: پرhezگارن لاءِ، الله کان ڊڄندڙن لاءِ.

2) تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي قدرت ۽ رحمت جو ذڪر ڪندي ٻڌايو آهي ته اسان حضرت موسيٰ ۽ حضرت هارون عليہما السلام کي ”فرقان“ عطا ڪيو، يعني اها عظيم نعمت جيڪا حق ۽ باطل جي وچ ۾ واضح فرق ڪندڙ هئي، ۽ ان سان گڏ روشني ۽ نور به ڏنو، ۽ اها نصيحت ۽ ياد ڏياريندڙ شيءِ به ڏني جا پرhezگارن لاءِ هئي. ان ”فرقان“ مان مراد توريت آهي، جيڪا موسيٰ ۽ هارون عليہما السلام تي نازل ٿي، جا حق ۽ باطل، حلال ۽ حرام ۾ فرق ڪندڙ هئي، ۽ مؤمنن لاءِ هدايت ۽ روشني هئي، ۽ پرhezگارن لاءِ نصيحت ۽ عبرت هئي. اهي پرhezگار اهڙا ماڻهو آهن جيڪي پنهنجي رب جي عذاب کان ڊڄن ٿا، ۽ قيامت جي ڏينهن تي به يقين رکن ٿا ۽ ان کان خائف رهندا آهن. اهڙي طرح الله تعاليٰ پنهنجي نبي ڪريم ﷺ کان اڳ پنهنجن ٻين نبيئن کي به اهڙيون نعمتون ۽ هدايتون عطا فرمائيون، ته جيئن ماڻهو انهن ذريعي سڌي رستي تي هلي سگهن.

3) استنباطي فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجن نبيئن کي هميشه اهڙيون نعمتون ۽ هدايتون عطا فرمائيندو رهيو آهي، جن سان انسانيت کي سڌو رستو ملي ٿو.
• ”فرقان“ يعني حق ۽ باطل ۾ فرق ڪرڻ واري شيءِ، انسان لاءِ سڀ کان وڏي نعمت آهي، ڇاڪاڻ ته ان کان سواءِ انسان گمراهيءَ ۾ پئجي سگهي ٿو.
• قرآن مجيد ۽ انبيائن جون ڪتابون روشني ۽ نصيحت جو سرچشمو آهن، جيڪي پرhezگارن لاءِ هدايت ۽ عبرت جو سبب بڻجن ٿيون.
• تقويٰ ۽ پرhezگاري ئي اها ڪنجي آهي، جنهن سان انسان قرآن ۽ انبيائن جي تعليمات مان پورو فائدو وٺي سگهي ٿو.
• هي آيت اسان کي سيکاري ٿي ته الله جي نعمتن تي شڪر ادا ڪرڻ گهرجي، ۽ قرآن ۽ انبيائن جي هدايتن تي عمل ڪرڻ گهرجي، ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ ڪاميابي حاصل ٿئي.