سوره حج — آیه 42

معانی کلمات:

• یُکَذِّبُوکَ: تو را دروغگو بشمارند و تکذیب کنند.
• قَوْمُ نُوحٍ: قوم حضرت نوح علیه‌السلام که پیش از طوفان می‌زیستند.
• عاد: قوم حضرت هود علیه‌السلام که در سرزمین احقاف (یمن) زندگی می‌کردند.
• ثَمُود: قوم حضرت صالح علیه‌السلام که در سرزمین حجر (میان حجاز و شام) سکونت داشتند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، اگر قوم تو (مشرکان مکه) تو را تکذیب می‌کنند و دعوتت را دروغ می‌شمارند، غمگین مباش و شکیبا باش؛ زیرا تو نخستین پیامبری نیستی که با تکذیب قوم خود مواجه شده است. پیش از قوم تو نیز اقوام دیگری پیامبران خود را دروغگو خواندند: قوم نوح، نوح را تکذیب کردند؛ قوم عاد، هود را دروغگو شمردند؛ و قوم ثمود، صالح را انکار کردند. این سنت همیشگی خداوند در میان بندگانش بوده است که پیامبران را با سختی‌ها و تکذیب‌ها بیازماید، اما سرانجام کسانی که حق را انکار کردند، به عذاب الهی گرفتار شدند و پیامبران و مؤمنان پیروز گشتند. پس تو نیز همچون پیامبران پیشین صبر پیشه کن و از تکذیب آنان هراسی به دل راه مده؛ زیرا خداوند یاور توست و سرانجام وعده‌هایش محقق خواهد شد.

فواید و پیام‌های آیه:

1. تسلی و دلگرمی برای مؤمنان: این آیه به مؤمنان می‌آموزد که تکذیب و مخالفت دشمنان، نشانه حقانیت راه آنان است؛ زیرا همه پیامبران الهی با چنین سختی‌هایی روبه‌رو بوده‌اند.
2. صبر و استقامت: سنت الهی بر این است که حق با صبر و پایداری پیروز می‌شود؛ پس مؤمنان باید در برابر ناملایمات استقامت ورزند و از وعده‌های خداوند ناامید نشوند.
3. عبرت از تاریخ: مطالعه سرگذشت اقوام پیشین، انسان را به تفکر وا می‌دارد که سرانجام تکذیب‌کنندگان حق، نابودی و هلاکت بوده است؛ این خود هشداری است برای کسانی که امروز نیز راه آنان را در پیش می‌گیرند.
4. امید به نصرت الهی: خداوند هرگز پیامبرانش را تنها نگذاشته است و در نهایت آنان را یاری کرده است؛ این آیه به مؤمنان اطمینان می‌دهد که اگر بر حق بمانند، نصرت الهی شامل حالشان خواهد شد.