سوره مؤمنون — آیه 71

معانی کلمات:

• الْحَقُّ: در اینجا به معنای خداوند متعال است.
• أَهْوَاءَهُمْ: خواستهها و امیال نفسانی آنان (مشرکان).
• لَفَسَدَتِ: یقیناً تباه و خراب میشد.
• ذِکْرِهِمْ: آنچه مایهی یادآوری، عزت و شرف آنان است (قرآن کریم).
• مُعْرِضُونَ: رویگردانان و بیتوجهان.

تفسیر آیه:

اگر خداوند متعال به جای فرمانروایی بر اساس حکمت و مصلحت، از خواستههای نفسانی مشرکان پیروی میکرد و امور جهان را بر وفق میل آنان تدبیر مینمود، قطعاً نظام آسمانها و زمین و تمام موجوداتی که در آنهاست به تباهی و فساد کشیده میشد؛ زیرا آنان به عواقب امور آگاهی ندارند و در تشخیص تدبیر درست از نادرست ناتواناند. مشرکان میخواستند برای خدا شریک قرار دهند و فرشتگان را دختران خدا بدانند؛ اگر چنین خواستهی باطلی تحقق مییافت، نظم هستی فرو میپاشید و جهان یکپارچه فساد میشد.

اما خداوند با رحمت خود، چیزی برای آنان فرستاد که مایهی یادآوری، عزت، شرف و سعادتشان است؛ یعنی قرآن کریم که آنان را به راه حق و رستگاری دعوت میکند. با این حال، آنان از همین کتابی که برای سربلندی و نجاتشان نازل شده، رویگردان شده و به آن توجه نمیکنند.

فواید و پیامهای آیه:

1. حکمت الهی بر خواستههای بشری مقدم است: خداوند هرگز بر اساس هوسها و امیال ناقص بندگان، نظام هستی را مدیریت نمیکند؛ بلکه همهچیز بر پایهی حکمت و مصلحت است.
2. قوانین الهی ضامن بقای جهان است: اگر بشر بخواهد بر اساس خواستههای نفسانی خود قوانین وضع کند، جامعه و حتی طبیعت به فساد کشیده میشود؛ تنها احکام الهی است که نظم و صلاح را تضمین میکند.
3. قرآن مایهی عزت و شرف است: این کتاب آسمانی نه فقط برای هدایت معنوی، بلکه برای سربلندی دنیوی و اخروی بشر نازل شده است؛ هر کس به آن تمسک جوید، عزیز میشود.
4. رویگردانی از قرآن، عامل سقوط است: کسانی که از این یادآوری الهی اعراض میکنند، در حقیقت عزت و سعادت خود را نادیده گرفته و به سوی خسران و تباهی میروند.
5. شناخت نعمت، نخستین گام شکرگزاری است: انسان باید قدر این نعمت بزرگ (قرآن) را بداند و با تلاوت، تدبر و عمل به آن، شکرگزار خداوند باشد.