Аль-Муминун сүресі — Аят 71

1. Сөздердің мағынасы:

• الْحَقُّ (әл-Хақ): Шындық, әділеттілік; бұл жерде Алла Тағаланың Өзі және Оның шынайы діні мен әділ заңдары.
• أَهْوَاءَهُمْ (әһуа'аһум): Олардың нәпсілерінің қалаулары, әуесқойлықтары, негізсіз тілектері.
• لَفَسَدَتِ (ләфәсәдәт): Бүлінер еді, тәртібі бұзылар еді, бүлік пен былыққа ұшырар еді.
• ذِكْرِهِمْ (зикриһим): Олардың зікірі, яғни оларға арналған ұлықтау, абырой-атақ әкелетін нәрсе — Құран.
• مُعْرِضُونَ (му'ридун): Бет бұрушылар, назар аудармаушылар, теріс айналушылар.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала бұл аятта адамдардың нәпсі қалауымен жүрудің қаншалықты қауіпті екенін ашып көрсетеді. Егер шындық пен әділдік — яғни Алланың Өзі және Оның заңдары — адамдардың әуесқой тілектеріне еріп, соларға сай жүргізілсе, онда бүкіл әлемнің тәртібі бұзылар еді. Көктер мен жер және ондағы барлық жаратылыс бүлікке ұшырар еді. Себебі адамдар өз нәпсілерінің қалауын толық білмейді, істердің соңы не болатынын, қайсысы пайдалы, қайсысы зиянды екенін жете түсінбейді. Олардың тілектері шексіз, бір-біріне қайшы келеді, сондықтан сол тілектерге сүйеніп әлемді басқару мүмкін емес.

Алайда Алла Тағала мұны істемеді. Керісінше, Ол адамдарға өздеріне абырой мен ар-намыс әкелетін нәрсені — Құранды берді. Бұл Құран олардың рухани ұлықтығын, дүние мен ақиреттегі бақыттарын қамтамасыз ететін басты құрал. Бірақ олар бұған қуанудың орнына, одан бет бұрып, назар аудармай отыр. Бұл — олардың өздеріне жасаған үлкен әділетсіздігі.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Нәпсі қалауына ерудің қауіптілігі: Адам баласы өз әуесқойлығына еріп кетсе, бұл жеке адамның ғана емес, бүкіл қоғамның, тіпті әлемнің тәртібінің бұзылуына әкелуі мүмкін. Сондықтан әркім нәпсісін тыйып, шындыққа бой ұсынуы керек.
• Алланың даналығы мен рақымы: Алла Тағала әлемді Өзінің кемел даналығымен басқарады, адамдардың білмеуі мен әлсіздігіне қарамастан әділдік пен тепе-теңдікті сақтайды. Бұл — Оның шексіз рақымының көрінісі.
• Құран — абырой мен ар-намыстың көзі: Құран адамға тек діни бағыт-бағдар ғана емес, сонымен қатар дүниелік ұлықтық, қоғамдық тәртіп және рухани кемелдік әкеледі. Оны ұстану — нағыз бақыттың жолы.
• Бет бұрудың зияны: Құраннан бет бұру — адамның өз пайдасынан бас тартуы, өзін зиянға ұшыратуы. Бұл аят бізді ойлануға шақырады: біз Құранға қаншалықты назар аударамыз? Оны өмірімізге басшылық етіп аламыз ба?
• Исламның адамзатқа деген мейірімі: Ислам адамды нәпсінің құлы болудан құтқарып, шынайы азаттыққа, абыройлы өмірге жетелейді. Бұл аят мұны айқын дәлелдейді.