Mo'minun surasi — Oyat 71

Kalimalarning ma'nolari:

• Al-Haqq: Bu yerda Alloh taolo nazarda tutilgan.
• Ahvo'uhum: Ularning xohish-istaklari, mayllari.
• Zikrihim: Ularning sha'ni, sharafi va izzati bo'lgan narsa — Qur'on.

Tafsir:

Agar Alloh taolo o'z hukm va tadbirini mana shu mushriklarning xohish-istaklariga moslashtirganida, ya'ni ularning Allohga sherik keltirish, gunohlarga berilish kabi da'vatlarini qabul qilganida, albatta, osmonlaru yer va ulardagi barcha mavjudotlarning tartibi buzilib, butun olam fasadga yuz tutgan bo'lardi. Chunki ular oqibatlarni bilmaydilar, ishlarning to'g'risini ham, noto'g'risini ham ajrata olmaydilar. Ular faqat o'z nafslariga xush keladigan narsalarni xohlaydilar, xolos. Agar bunday xohishlar amalga oshsa, koinotdagi o'lchov va tartib butunlay yo'qolib, hamma narsa halokatga yuz tutardi.

Aksincha, Alloh taolo ularga o'zlarining sha'ni, izzati va dunyoviy-u uxroviy saodatlari bo'lgan narsani — Qur'onni nozil qildi. Bu kitob ularni to'g'ri yo'lga boshlaydi, ularning dunyo va oxiratini obod qiladi. Ammo ular aqlsizliklari tufayli o'zlariga keltirilgan bu buyuk ne'matdan yuz o'girdilar, unga quloq solmadilar va undan foydalanmadilar.

Foydalar:

1. Alloh taoloning hikmati va ilm-fazli shunchalik ulug'ki, U bandalarining xohishlariga emas, balki ularning haqiqiy manfaatiga mos keladigan narsani tanlaydi. Bu esa mo'minlarga Allohning har bir hukmida bir hikmat borligini va Uning tadbiri eng go'zal tadbir ekanini o'rgatadi.
2. Qur'on insonning sha'ni va sharafidir. Kim unga amal qilsa, dunyo va oxiratda yuksaladi, kim undan yuz o'girsa, xorlik va tubanlikka tushadi.
3. Inson o'z nafsi xohishlariga ergashishdan saqlanishi va har doim Allohning amriga bo'ysunishi lozim. Chunki nafsning xohishlari ko'pincha halokatga yetaklaydi, Allohning amri esa najot va saodatga olib boradi.
4. Qur'onga yuzlanib, uni o'qish, tushunish va amal qilish har bir musulmonning eng muhim vazifasidir. Undan yuz o'girish esa eng katta ziyon va yo'qotishdir.