Аль-Муминун сүресі — Аят 72

1. Сөздердің мағынасы:

• أَمْ — "әлде, немесе" деген мағынадағы жалғаулық; мұнда алдыңғы сөйлемге балама сұрақ қою үшін келген.
• تَسْأَلُهُمْ — "олардан сұрайсың ба?" дегенді білдіреді.
• خَرْجًا — "ақы, төлем, алым" деген мағынада; пайғамбардың (с.а.с.) үгіт-насихаты үшін адамдардан алатын материалдық ақысы.
• فَخَرَاجُ — "сый-құрмет, беретін сыйақы" деген мағынада; "خَرْجًا" сөзімен түбірлес.
• رَبِّكَ — "Раббыңның" — Алла Тағалаға қатысты.
• خَيْرٌ — "қайырлы, жақсырақ".
• خَيْرُ الرَّازِقِينَ — "ризық берушілердің ең қайырлысы".

1. Аяттың тәпсірі:

Ей, Мұхаммед (с.а.с.)! Осы адамдар сенің шақыруыңды қабылдамай, бет бұрып кетуінің себебі — сен олардан өзің әкелген уағыз үшін қандай да бір ақы, төлем немесе пайда талап еттің бе? Жоқ, сен олай істемедің. Сен олардан ешбір дүниелік ақы сұрамадың. Егер олар осыны сылтау етіп, иманнан бас тартып отырса, онда бұл сылтауы негізсіз. Өйткені сенің Раббыңның саған беретін сыйақысы мен ризығы олардың беретін ақысынан әлдеқайда қайырлы әрі мол. Алла Тағала — ризық берушілердің ең жақсысы, ең мықтысы. Ол барлық жаратылысқа ризық береді, әрі Оның бергені ешқашан таусылмайды, ал пенделердің бергені шектеулі әрі азаяды. Сондықтан пайғамбар (с.а.с.) адамдардың дүниелік сыйына мұқтаж емес, ол тек Алланың разылығы мен сауабын көздеді.

1. Аяттан алынатын пайдалы ғибраттар:

• Ислам діні ақысыз, тегін жеткізілген ілім. Пайғамбар (с.а.с.) Алланың хабарын адамдарға ешбір дүниелік ақысыз жеткізді. Бұл — Исламның шынайылығы мен пәктігінің белгісі. Дінді үйрену, үйрету — тек Алланың разылығы үшін болуы керек.
• Алланың бергені — ең қайырлы. Адамдардың беретін сыйы өтпелі, ал Алланың сауабы мәңгілік. Кімде-кім Алла жолында бірдеңе жасаса, оның сыйақысын тек Алладан күтуі керек. Алла — ризық берушілердің ең жақсысы, Ол ешкімді ризықсыз қалдырмайды.
• Дінге шақыруда шынайы ниеттің маңызы. Егер шақырушы ақы талап етсе, адамдар одан жүрексініп, бет бұруы мүмкін. Ал шынайы, пәк ниетпен шақыру адамдардың жүрегін жақындатады. Бұл — бүгінгі күнде де дін таратушыларға үлгі.
• Алланың ризығына сену. Әр адам өз ризығын Алладан алады. Ол — Разық берушілердің ең қайырлысы. Сондықтан адамдар дүниелік пайда үшін емес, Алланың разылығы үшін игі істер жасауы керек. Осылайша жүрек тыныштық табады, иман нығаяды.
• Ислам — жеңіл әрі дана дін. Аят адамдарды дінге жақындатады: сендерден ешкім ақы сұрамайды, тек пайдалы нәрсеге шақырыласыңдар. Бұл — Исламның адамзатқа деген мейірімділігі мен даналығының көрінісі.