Muminun surəsi — Ayə 91

Kəlmələrin mənaları:

• Mə atəxəzəllahu min vələdin: Allah Özünə heç bir övlad götürməmişdir.
• Və ma kanə məəhu min ilahin: Onunla birlikdə heç bir məbud (şərik) yoxdur.
• İzən ləzəhəbə kullu ilahin bima xələq: Əgər belə olsaydı, hər bir məbud öz yaratdığını götürüb gedərdi.
• Və ləala bə’duhum ala bə’d: Və onların bəziləri digərləri üzərində üstünlük əldə etməyə çalışardı.
• Sübhanəllahi əmma yəsifun: Allah, onların (müşriklərin) Ona aid etdikləri xüsusiyyətlərdən uzaqdır və pakdır.

Təfsir:

Bu mübarək ayə, Allah-Təalanın hər cür şərik və övlad qəbul etməkdən uzaq olduğunu ən gözəl şəkildə bəyan edir. Müşriklər və kafirlər bəzən Allaha övlad isnad edir, bəzən də Ona şərik qoşurdular. Allah-Təala bu iddiaların tamamilə yanlış və qeyri-mümkün olduğunu bildirir.

Əgər, Allahla yanaşı başqa məbudlar olsaydı, hər bir məbud öz yaratdıqlarını təkbaşına idarə etmək istəyər, heç biri digərinin hökmünü qəbul etməzdi. Bu isə, onların arasında mübarizəyə və üstünlük uğrunda münaqişəyə səbəb olardı. Nəticədə, kainatın nizamı pozular, səma və yerin, gecə və gündüzün, bütün varlıqların ahəngdar fəaliyyəti məhv olardı. Halbuki, biz görürük ki, kainat mükəmməl bir nizamla işləyir, hər şey yerində və qaydasındadır. Bu gözəl nizam və mükəmməl idarəçilik, tək bir Allahın varlığının ən böyük sübutudur.

Ey insan! Bir an düşün: Bu geniş kainat, ulduzlar, göylər, dənizlər, dağlar, insan və bütün canlılar – bunların hamısı bir yaradanın əsəridir. Əgər birdən çox yaradan olsaydı, bu qədər gözəl uyum və nizam mümkün olmazdı. Deməli, tək olan Allah hər şeyə qadirdir və Onun heç bir şərikə ehtiyacı yoxdur. O, övlad götürməkdən də uzaqdır, çünki övlad ehtiyac və yardım tələb edən varlıqlara xasdır. Allah isə bütün ehtiyaclardan uzaqdır, əbədi və qədimdir.

Allah-Təala, müşriklərin Ona aid etdikləri bütün yalan və uydurma sifətlərdən pakdır, uzaqdır. Onların "Allahın şəriki var", "Allahın övladı var" kimi sözləri tamamilə əsassızdır. Bu ayə bizə öyrədir ki, biz Allaha layiq olan şəkildə inanmalı, Onu hər cür nöqsandan uzaq tutmalı və yalnız Ona ibadət etməliyik. Çünki, həqiqi məbud yalnız Odur və Ondan başqa heç bir ilah yoxdur.

Bu gözəl ayə bizə təvhid (Allahın birliyi) inancının ən mühüm dəlillərini təqdim edir. Gəlin, bu dəlillər üzərində düşünək və qəlbimizi yalnız Allaha bağlayaq. Çünki, qəlbi Allaha bağlı olan insan heç vaxt çətinlikdə qalmaz, Ona güvənən heç vaxt ümidsiz olmaz. Allahın birliyinə iman gətirən və yalnız Ona ibadət edən insan, dünyada və axirətdə ən böyük uğura nail olar.