Sure Mü'minûn — Ayet 91

Kelime Anlamları:

• Veled (وَلَد): Çocuk, evlat.
• İlâh (إِلَٰه): İbadet edilen, tanrı.
• İzen (إِذًا): O takdirde, öyleyse.
• Lehebe (لَذَهَبَ): Mutlaka giderdi, sahiplenirdi.
• Lealâ (وَلَعَلَا): Mutlaka üstün gelirdi, yükselirdi.
• Sübhânallah (سُبْحَانَ اللَّهِ): Allah'ı her türlü eksiklikten tenzih ederim.
• Yasifûn (يَصِفُونَ): Onların nitelendirdikleri şeylerden.

Tefsir:

Bu mübarek ayet, Allah Teâlâ'nın zatını her türlü noksanlıktan tenzih eden, O'nun yüceliğini ve birliğini en kesin delillerle ispat eden ilahî bir beyandır. Yüce Allah, bu ayette iki büyük yanlış inancı kökünden reddeder:

Birincisi: "Allah, hiçbir çocuk edinmemiştir." Bu, cahiliye dönemi müşriklerinin ve diğer sapkın grupların Allah'a çocuk isnat etmelerine kesin bir reddiyedir. Allah'ın bir çocuğa ihtiyacı yoktur; O, her şeyin yaratıcısı ve her şeyin sahibidir. Çocuk edinmek, bir eksiklik ve ihtiyaç alametidir; Allah ise tüm ihtiyaçlardan münezzehtir.

İkincisi: "O'nunla birlikte hiçbir ilah yoktur." Yani Allah'ın yanında ibadete layık, O'na denk veya O'na ortak olabilecek hiçbir varlık yoktur. Bu, tevhid inancının temelidir.

Ardından Allah Teâlâ, bu iddianın ne kadar tutarsız olduğunu akıl yürütme yoluyla ortaya koyar: Eğer gökte ve yerde birden fazla ilah bulunsaydı, her ilah kendi yarattıklarını sahiplenir, kendi hâkimiyetini kurmaya çalışırdı. Bu durumda aralarında bir üstünlük mücadelesi, bir çekişme ve çatışma kaçınılmaz olurdu. Her biri diğerine galip gelmek isterdi. Böyle bir çatışma ise kâinatın düzenini bozar, göklerin ve yerin nizamı altüst olurdu. Oysa biz, kâinatta mükemmel bir düzen, uyum ve ahenk görüyoruz. Güneş, ay, yıldızlar, mevsimler, gece ve gündüz... Her şey kusursuz bir intizamla işlemektedir. Bu düzenin varlığı, tek bir yaratıcının ve tek bir idarecinin olduğunun en açık delilidir.

İşte bu kesin akıl yürütmeden sonra Allah Teâlâ, kendisini müşriklerin yakıştırmalarından tenzih ederek şöyle buyurur: "Sübhânallah" - Allah, onların O'na isnat ettikleri her türlü ortak, çocuk ve eksiklik sıfatlarından yücedir, uzaktır, münezzehtir. O, tek olan, her şeye gücü yeten, hiçbir şeye muhtaç olmayan, doğmamış ve doğurmamış olan Yüce Allah'tır.

Bu ayet, bizlere tevhid inancının ne kadar önemli olduğunu ve Allah'ın birliğinin aklen de zaruri olduğunu öğretir. Kâinattaki bu muhteşem düzen, tek bir yaratıcının varlığının en büyük şahididir. Ne mutlu o kimselere ki, bu gerçeği idrak edip, tek olan Allah'a gönülden iman eder ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmazlar. Allah'ın birliğine iman edenler, huzur ve güven içinde yaşarlar; çünkü onlar, her şeyin sahibi olan tek bir kudrete dayanırlar. Bu iman, kalplere öyle bir güven ve sükûnet verir ki, hiçbir şüphe ve tereddüt o kalbi bulandıramaz. Rabbimiz, bizleri bu saf ve katıksız tevhid inancı üzere sabit kılsın.