سوره مؤمنون — آيت 91

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• مَا اتَّخَذَ: الله نه ورتو آهي.
• وَلَدٍ: اولاد، پٽ يا اولاد.
• إِلَٰهٍ: معبود، اپاسڪ (پوڄا جو لائق).
• إِذًا: جيڪڏهن ائين هجي ها (ته پوءِ).
• لَّذَهَبَ: ضرور وڃي ها، الڳ ٿي وڃي ها.
• بِمَا خَلَقَ: پنهنجي پيدا ڪيل شيءِ سان.
• وَلَعَلَا: ۽ ضرور بلند ٿي وڃي ها، مٿانهون ٿي وڃي ها.
• سُبْحَانَ اللَّهِ: الله پاڪ آهي، الله کي تنزيه آهي.
• عَمَّا يَصِفُونَ: ان کان جيڪي اهي بيان ڪن ٿا.

2) تفسير:

الله تعاليٰ پنهنجي ذات لاءِ ڪو به اولاد نه ورتو آهي، جيئن ڪافرن ۽ مشرڪن جو چوڻ آهي ته الله جو اولاد آهي. ۽ نه ئي الله سان گڏ ڪو ٻيو معبود ۽ اپاسڪ آهي. جيڪڏهن الله سان گڏ ٻيا به معبود هجن ها، ته پوءِ هر معبود پنهنجي پيدا ڪيل مخلوقات کي پاڻ سان گڏ الڳ ڪري وڃي ها ۽ پنهنجي خلقت تي پنهنجو اختيار قائم ڪري ها، ۽ اهي معبود هڪ ٻئي تي غالب اچڻ جي ڪوشش ڪن ها، جيئن دنيا جا بادشاهه هڪ ٻئي سان تڪرار ۽ مقابلو ڪندا آهن. انهيءَ صورت ۾ سڄي ڪائنات جو نظام درهم برهم ٿي وڃي ها ۽ فساد پکڙجي وڃي ها. پر حقيقت ۾ ائين ڪجهه به نه ٿيو آهي، ۽ ڪائنات جو نظام نهايت مضبوط ۽ منظم آهي. اهو ئي ثبوت آهي ته معبود حقيقي رڳو هڪ الله آهي، جنهن جو ڪو شريڪ ۽ ڪو اولاد ناهي. الله تعاليٰ انهن سڀني ڳالهين کان پاڪ ۽ مٿانهون آهي جيڪي مشرڪ ۽ ڪافر الله بابت بيان ڪن ٿا، جهڙوڪ اولاد ۽ شريڪ جو هجڻ، جيڪي الله جي ذات لاءِ هرگز نه ٿي سگهن ٿا.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ جي ذات کي هر قسم جي نقص ۽ عيب کان پاڪ ۽ مٿانهون سمجهڻ گهرجي، ۽ ان جي باري ۾ اهڙيون ڳالهيون نه ڪرڻ گهرجن جيڪي ان جي شان لاءِ نه ٿيون لهن.
• الله جي وحدانيت ۾ يقين رکڻ ۽ شرڪ کان پرهيز ڪرڻ ئي سچي ايمان جي بنياد آهي.
• ڪائنات جو منظم ۽ متوازن نظام پاڻ ئي الله جي هڪ هجڻ جو وڏو ثبوت آهي، جنهن تي غور ڪرڻ سان انسان جي ايمان ۾ اضافو ٿئي ٿو.
• قرآن مجيد اهڙن دليلن سان انسان کي سچي رستي ڏانهن رهنمائي ڪري ٿو، جيڪي عقل ۽ فطرت سان مطابقت رکن ٿا.
• الله جي پاڪ ذات تي ايمان آڻڻ ۽ ان جي شان مطابق ان جي تعريف ڪرڻ سان دل کي سڪون ۽ اطمينان حاصل ٿئي ٿو.